ပဲခူး႐ိုးမေပၚက နိဗၺာန္ဘုံ (သုိ႔မဟုတ္)
Bago Yoma Eco Resort
ဇင္မင္းၿဖဳိး
ပဲခူး႐ိုးမဆိုသည္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ေက်ာ႐ိုးတစ္ခုျဖစ္သကဲ့သို႔ တန္ဖိုးမျဖတ္ႏိုင္ေသာ ရတနာတစ္ပါးလည္း ျဖစ္သည္။ ထိုပဲခူး႐ိုးမသည္ ယခင္တပ္မေတာ္ အစိုးရလက္ထက္တြင္ ပုဂၢလိကလုပ္ငန္းရွင္မ်ား၏ အဖိုးျဖတ္ အျမတ္ထုတ္ခံရၿပီး ပဲခူး႐ိုးမအတြင္းရွိ ကြၽန္းပင္ ေထာင္၊ ေသာင္းမ်ားစြာသည္ ျဖတ္ေတာက္ခုတ္လွဲခံခဲ့ရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တစ္ခ်ိန္က ဗမာျပည္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ေတာခိုႏိုင္ေလာက္ေအာင္ သစ္ပင္ မ်ား ထူထပ္စိမ္းလန္းခဲ့ေသာ ပဲခူး႐ိုးမသည္ ေတာင္ကတုံးမ်ားျဖင့္ ျပည့္ႏွက္ခဲ့ရသည္။ ထိုသို႔ ျပဳလုပ္မႈမ်ားသည္ နာမည္ႀကီးလွေသာ ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ၏ အမာခံ ေတာင္ေပၚရြာ ၁၄ ႏွင့္ ပဲခူး႐ိုးမရွိ ရြာမ်ားမွ ေဒသခံမ်ား၏ လူမႈဘဝမ်ားကို အေထာက္အကူ မျပဳႏိုင္ဘဲ ပိုမိုဆိုးရြားသြားေစသည္။
သို႔ေသာ္ အစိုးရမွ ပုဂၢလိကကြၽန္းစိုက္ခင္းမ်ားကို ၂ဝဝ၇ တြင္ ခြင့္ျပဳခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ ပဲခူး႐ိုးမကို အသစ္ျပန္လည္ ေမြးဖြားေပးႏိုင္မည့္ အရိပ္အေယာင္မ်ား ေပၚေပါက္လာခဲ့ျပန္သည္။ ထိုပုဂၢလိက ကြၽန္းစိုက္ခင္းမ်ားကို အမွန္တကယ္ လုပ္ကိုင္သူမ်ားရွိသလို၊ ေျမ ေနရာယူထားၿပီး စနစ္တက် မလုပ္ကိုင္သူ မ်ားလည္းရွိသည္။ ထိုသို႔ ပုဂၢလိက ကြၽန္းစိုက္ခင္းမ်ားကို အမွန္တကယ္ လုပ္ကိုင္သူမ်ားထဲတြင္ ၿဖိဳးစည္သူ ထေရးဒင္းကုမၸဏီလီမိတက္မွ ကိုရန္ႏိုင္သည္လည္း ပါဝင္သည္။ ကိုရန္ႏိုင္သည္ ပဲခူး႐ိုးမ အေနာက္ျခမ္းရွိ ကြၽန္းသစ္ထုတ္လုပ္ၿပီးေသာ ေျမဧက ၂၅၂ဝ ခန္႔ကို ကြၽန္းပင္မ်ား ျပန္လည္စိုက္ပ်ဳိးရန္အတြက္ တပ္မေတာ္အစိုးရထံမွ ၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္တြင္ ေလွ်ာက္ယူခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
ယခု ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခု ၾကာျမင့္လာခ်ိန္တြင္ ကိုရန္ႏိုင္၏ ကြၽန္းစိုက္ခင္း၌ ကြၽန္းပင္ေပါင္း ၁ ဒသမ ၄ သန္းခန္႔ကို စိုက္ပ်ဳိးႏိုင္ခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ စိုက္ပ်ဳိးႏိုင္ခဲ့ေသာ္လည္း ေဒသခံမ်ား၏ လူမႈဘဝဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး၊ ဇီဝမ်ဳိးစုံ မ်ဳိးကြဲမ်ား ထိန္းသိမ္းေရးမွာလည္း အလြန္အေရးႀကီးေနဆဲ ျဖစ္သည္။ ကိုရန္ႏိုင္၏ ကြၽန္းစိုက္ခင္းတြင္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္ စီမံခန္႔ခြဲမႈ ဆိုင္ရာ ဝန္ထမ္းမ်ားမွလြဲ၍ က်န္ဝန္ထမ္း ႏွစ္ရာခန္႔မွာ ေဒသခံမ်ားျဖစ္သည္။ ထို႔့ပင္ သူ၏ ကြၽန္းစိုက္ခင္းအတြင္း ေတာလိုက္ျခင္းႏွင့္ ငွက္ပစ္ျခင္းမျပဳရန္လည္း တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ စည္းကမ္း ထုတ္ထားျပန္သည္။
ကြၽန္းစိုက္ခင္းတစ္ခုသည္ စတင္စိုက္ပ်ဳိးခ်ိန္မွ အသုံးျပဳႏိုင္ရန္အခ်ိန္အထိ ႏွစ္ေပါင္းေလးဆယ္ခန္႔ ေစာင့္ဆိုင္းရသည္။ ထို႔ျပင္ အစိုးရသစ္မွလည္း တစ္ႏိုင္ငံလုံး သစ္ထုတ္ခြင့္ တစ္ႏွစ္ရပ္နားရန္ႏွင့္ ပဲခူး႐ိုးမအ တြင္း သစ္ထုတ္ခြင့္ ဆယ္ႏွစ္ပိတ္ပင္ရန္ အမိန္႔ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ပဲခူး႐ိုးမအတြင္း သစ္ထုတ္လုပ္မႈမ်ား လုံးဝမရွိမွသာ ပဲခူး႐ိုးမအတြင္း စိမ္းလန္းစိုျပည္လာမည္ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ ပဲခူး႐ိုးမစိမ္းလန္းစိုျပည္မွသာလွ်င္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ ေလ်ာ့က်လာ မည္ျဖစ္ၿပီး ပဲခူး႐ိုးမႏွင့္ ဆက္စပ္တည္ရွိေနေသာ ေနျပည္ေတာ္သည္လည္း ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ ဆုိးက်ဳိးမ်ားကို အနည္းငယ္သာ ခံစားရမည္ ျဖစ္သည္။
ထိုအေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ ကိုရန္ႏိုင္သည္ ပြင့္လင္းလာေသာ ျမန္မာ့စီးပြားေရး၊ နိုင္ငံေရးမ်ားႏွင့္အတူ Eco Resort တစ္ခု ထူေထာင္ရန္ အႀကံျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ Eco Resort ဆိုသည္မွာ သဘာဝအေျခခံခရီးသြား စီးပြားေရးလုပ္ငန္းတစ္ခုျဖစ္သည္။ ၄င္း၏စိတ္ကူးျဖစ္ေျမာက္ရန္ သုံးႏွစ္ခန္႔ ႀကိဳးစားခဲ့ၿပီးေနာက္ ယခုအခါ ၄င္းစိတ္ကူးသည္ Bago Yoma Eco Resort ဟူေသာအမည္ ျဖင့္ အေကာင္အထည္ေပၚလာၿပီ ျဖစ္သည္။ Bago Yoma Eco Resort သည္ အစိုးရမွ သတ္မွတ္ထားေသာ သဘာဝနယ္ေျမ (၄ဝ)တြင္ ပထမဆုံး Resort ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ ယင္း Resort သည္ ပလတ္စတစ္ ကင္းမဲ့ဇုန္ (Plastic Free Zone) တစ္ခုလည္း ျဖစ္သည္။
ထို Eco Resort သည္ ျပည္ၿမိဳ႕မွ ၄၂ မိုင္ခန္႔ကြာေဝးၿပီး ထို Resort သို႔ ေပါက္ေခါင္း-အုတ္တြင္းလမ္း (အလယ္႐ိုးမ ျဖတ္လမ္း)အတိုင္းသြားလွ်င္ ေလးနာရီခန္႔ ၾကာသည္။ အဆိုပါ Eco Resort တြင္ မသုံးမျဖစ္ ေနရာမ်ားတြင္သာ သတၱဳပစၥည္း၊ ေကာ္ပစၥည္း မ်ား သုံးထားၿပီး Resort ရွိ စားပြဲ၊ ကုလားထိုင္၊ တစ္႐ွဴးဘူး၊ ျပာခံခြက္၊ ေသာက္ေရခံခြက္၊ တံခါးလက္ကိုင္၊ ၾကမ္းခင္း၊ နံရံ၊ မ်က္ႏွာၾကက္၊ ေရခဲေသတၱာပုံး စသည္တို႔ကို ကြၽန္းသစ္၊ ဝါး တို႔ျဖင့္ ျပဳလုပ္ထားသျဖင့္ ေတာ၊ ေတာင္တို႔၏ သဘာဝကို အျပည့္အဝခံစားႏိုင္မည္ ျဖစ္ သည္။ ထို႔ျပင္ သုံးေရအတြက္ စမ္းေခ်ာင္းမွ ျပန္လည္သြယ္ယူထားၿပီး အခန္းတိုင္းတြင္ ေရပူ၊ ေရေအးစက္မ်ား တပ္ဆင္ထားသည့္အျပင္ အခန္းတိုင္းတြင္ Air con မ်ားလည္း တပ္ဆင္ထားသည္။ ထို Eco Resort ၌ မည္သည့္ ဖုန္းလိုင္းမွ မမိသလို၊ မည္သည့္ TV မွ မရွိေသာေၾကာင့္ စိတ္ေအး၊ လက္ေအး အပန္းေျဖ အနားယူလိုသူမ်ားအေနျဖင့္ အျပည့္အဝ ေအးခ်မ္းစြာ အနားယူႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။
ပညာရွင္မ်ားက သဘာဝအေျခခံ ခရီးသြားလုပ္ငန္း (Eco Tourism) ကို မီးခိုးမထြက္ေသာ စက္႐ုံဟု တင္စားေလ့ရွိၾကပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ Bago Yoma Eco Resort သည္ ပဲခူး႐ိုးမ ျပန္လည္စိမ္းလန္းေရးႏွင့္ ပဲခူး႐ိုးမရွိ ေဒသခံမ်ား၏ လူမႈဘဝ ျမႇင့္တင္ေရးကို လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ပါသည္။ ထိုသို႔ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္ သဘာဝအေျခခံ ခရီးသြားလုပ္ငန္းမ်ား ေအာင္ျမင္ဖို႔ သက္ဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိသူမ်ား အေနျဖင့္လည္း လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ျဖည့္ဆည္းေပးရန္ လိုအပ္ပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္လိုအပ္ေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံ သဘာဝ အေျခခံ ခရီးသြားလုပ္ငန္းဆိုင္ရာႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈဆိုင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာကို သယံဇာတႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးဝန္ႀကီးဌာနႏွင့္ ဟိုတယ္ႏွင့္ ခရီးသြားလာေရးဝန္ႀကီးဌာနတို႔ ပူးေပါင္းေရးဆြဲ ထုတ္ျပန္ၿပီး ျဖစ္ပါသည္။
မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ ပဲခူး႐ိုးမ အေနာက္ျခမ္း ျပန္လည္စိမ္းလန္းသာယာေရး၊ ပဲခူး႐ိုးမအတြင္း သားရဲတိရစၧာန္မ်ား၊ ေဒါင္း၊ ဘြတ္တို႔ကဲ့သို႔ ျမန္မာ့မူရင္း ငွက္မ်ဳိးစိတ္မ်ားလို ဇီဝမ်ဳိးစုံ မ်ဳိးကြဲမ်ား ဆက္လက္ရွင္သန္ ႀကီးထြားေရး၊ ျမန္မာ့မူရင္း ကြၽန္းမ်ဳိးစိတ္မ်ား မေပ်ာက္ကြယ္ေရး၊ ေဒသခံမ်ား၏ လူမႈဘဝမ်ား ပိုမိုတိုးတက္ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာေရးတို႔အတြက္၊ ပဲခူး႐ိုးမႀကီးအတြက္ Bago Yoma Eco Resort သည္ လင္းေရာင္ျခည္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အသစ္ျဖစ္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္မိပါသည္။
ဇင္မင္းၿဖဳိး
The Speaker သတင္းဂ်ာနယ္
အတြဲ(၁)၊ အမွတ္(၃၅)
ၾသဂုတ္ ၃
Monday, August 14, 2017
Friday, August 11, 2017
မီနီဂရစ္ Mini-Grid ျမန္မာ့ေက်းလက္အျမန္မီးရရွိေရး ၂၀၁၇
မီနီဂရစ္ Mini-Grid (Off-the-grid)
မဟာဓါတ္အားလိုင္း High Power Transmitting Line, Transformer/Substation ေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြက္ ေရာင္းေပးေနတဲ့ ABB က မီနီဂရစ္ (Small Power Grid) ေတြ ေရာင္းခ်ျပီး ေက်းလက္ ၇၀% ျမန္မာလူထု မီးလင္းေရး အျကံေပးထားပါတယ္။
.
မီနီဂရစ္ အတြက္ လ်ပ္စစ္ထုတ္စက္ ေလးေတြ ေစ်းႏႈန္းသက္သာစြာ တပ္ဆင္သံုးစြဲရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာေက်းလက္မီးလင္းေရး ပရဟိတအဖြဲ႕ေတြ လုပ္ေနၾကပါတယ္။ ဒီဇယ္သံုး ဂ်င္နေရတာေတြ 200KW, 500KW စသျဖင့္ သံုးစြဲေနေပမဲ့ ဥပေဒနဲ႕ကာကြယ္မထားေတာ့ ပုဂၢလိက အေသးစားလုပ္ငန္းအျဖစ္ ရပ္တည္ဖို႕ခက္ပါတယ္။ လွ်ပ္စစ္ေစ်းလဲ မီးတပြင္ ည၉နာရီထိ တလက်ပ္၁ေသာင္း စသျဖင့္ ေစ်းၾကီးပါတယ္။ ကမၻာ ့ဘဏ္ ဆိုလာနဲ႕ ေက်းလက္မီးလင္းေရး စီမံကိန္းကလည္း အိမ္ေခါင္မိုးေပၚတင္တဲ့ ဆိုလာျပားအဆင့္ပဲ ရွိပါတယ္။ ပုဂၢလိက စက္ေတြကလည္း ေစ်းၾကီး၊ ဆင္ျပီးပ်က္စီး အျမတ္ထုတ္ခ်င္တာပဲ မ်ားၾကပါတယ္။ တစ္ရြာလံုး ဓါတ္အားေပးဖို႕ မီနီဂရစ္ စနစ္ကို အစိုးရေပၚလစီနဲ႕ ေက်းရြာပိုင္ ကုမၸဏီအေသးစားေလးမ်ား ပံ့ပိုးတည္ေထာက္ေပးမွ ျဖစ္မွာပါ။ နည္းပညာက အသက္၅၀ေက်ာ္ အဖြားတစ္ေယာက္ကို သင္ေပးျပီး၊ ထိန္းသိမ္းႏိုင္ေပမဲ့ ေက်းလက္လူထုကို ထိမ္းဖို႕ ဥပေဒစိုးမိုးမွျဖစ္မွာပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံ WorldBank က ေက်းလက္ဆိုလာစနစ္ေတြ 2013 ကတည္းကစခဲ့ပါတယ္။ ေအာင္ျမင္သင့္သေလာက္ မေအာင္ျမင္ေသးတာလဲ အစိုးရ၊ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ား စရိုက္မေျပာင္းႏိုင္ေသးလို႕ပါ။
.
လွ်ပ္စစ္ထုတ္တဲ့ နည္းလမ္းမ်ားစြာရွိပါတယ္။
Photovoltaic system using solar panels
Wind turbine
Geothermal source
Micro combined heat and power
Micro hydro
Bio-mass
Diesel, Gas or biofuel generator
Thermoelectric generator (TEGs) စသျဖင့္ ရွိပါတယ္။ လက္ေတြ႕လုပ္ေနၾကတဲ့ ေနေရာင္ျခည္က ထုတ္ရင္. ညအခ်ိန္မီးလင္းဖို႕. လွ်ပ္စစ္သိုေလွာင္ဖို႕ ဘက္ထရီမသံုးတဲ့ နည္းလမ္း ရွာျကံရပါမယ္။ ဘက္ထရီ အလြန္ေစ်းျကီးလို႕ ေရရွည္ တြက္သားမကိုက္ပါဘူး။ ေန႕အခါ ေနေရာင္ျခည္ လွ်ပ္စစ္ ထုတ္လုပ္ျပီး သိုေလွာင္ထားရမယ္။ ညအခါ ျပန္သံုးမယ္။ ဥပမာ ေန႕အခါ ျမစ္ေရတင္မယ္. .ညအခါ တင္ထားတဲ့ ေရအားနဲ႕ လွပ္စစ္ထုတ္ မီးလင္းမယ္။ ေခတ္ေပၚ လ်ပ္စစ္သိုေလွာင္နည္းမ်ားစြာ ကမၻာ့နည္းပညာရွင္မ်ား တီထြင္ျပီးသားေတြ ရွိပါတယ္။ Energy Storage လုပ္ျခင္းကို Accumulator လို႕ေခၚျကပါတယ္။
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Energy_storage
.
.
မဟာဓါတ္အားလိုင္းနဲ႕ဓါတ္အားစက္ရံုၾကီးမ်ား
ကမၻာ့ဘဏ္ ရဲ့ အကူအညီ (ေခ်းေငြ) အရ ေဒၚလာသန္း၄၀၀ ဖိုး ပါဝါလိုင္း ထရန္စဖြန္မာ ဆပ္စေတရွင္ ေတြ ျမန္မာျပည္မွာ ဆြဲေနပါတယ္။ မဟာဓါတ္အားလိုင္းမွာ အမ်ားဆံုးသံုးပါမယ္။ ေနာက္ထပ္ ေဒၚလာ သန္း၆၈၀၀ (6.8 billions US $) ထပ္မံကူညီ (ေခ်းေပးဖို႕) အစီစဥ္ရွိပါတယ္။ လွ်ပ္စစ္ထုတ္ရာမွာ မရင္းႏွီးပါဘူး။ ကမၻာ့ဘဏ္ ကျမန္မမာဌာေန ကိုယ္စၻာ့ားလွယ္ ဘလုပ္ခဏ္ဲ့တဲ့ မစၥတာ အဗၺဒူလာ ေရဆပ္က ေျပာပါတယ္။ တႏွစ္ကို ေဒၚလာ၂ဘီလ်ံ ႏႈန္း ၁၅ႏွစ္ ရင္းႏွီးသြားရင္ သကၠရာဇ္ ၂၀၃၀ မ်ာ ျမန္မာတႏိုင္ငံလံုး မီးလင္းမဲ့ စီမံကိန္းျဖစ္ပါတယ္။ ကေမၻာဒီးယား ဗီယက္နမ္တို႕မွာလဲ ေအာင္ျမင္ျပီးျဖစ္လို႕ ျမန္မာအတြက္ ကမၻာ့ဘဏ္ စီမံကိန္း ေအာင္ျမင္ဘို႕ ယံုျကည္ပါတယ္. .ေျပာသြားပါတယ္။
မဟာဓါတ္အားလိုင္း နဲ႕ ဓါတ္အားစက္ရံုၾကီးေတြ တည္ေဆာက္ဖို႕ ျပသနာက ရင္းႏွီးျမွတ္ႏွံမႈ မရွိေသးပါဘူး။ ကမၻာဘဏ္ ကူညီမဲ့ မဟာဓါတ္အားလိုင္း ေဒၚလာ ၆.၈ ဘီလ်ံနဲ႕ မေလာက္ေသးပါဘူး။
.
ကမၻာ့ဘဏ္ ရင္းႏွီးျမွတ္ႏွံရင္ အေမရိကန္ ကုမၸဏီမ်ားရဲ့ ပစၥည္းမ်ား သံုးပါတယ္။ (စကားခ်ပ္ : JICA ေခ်းေငြဆို ဂ်ပန္ကုမၸဏီ ပစၥည္းသံုးျပီး၊ .. တရုပ္ေခ်းေငြဆို တရုပ္ကုမၸဏီပစၥည္း၊ ဂ်ာမဏီေခ်းေငြဆို ဂ်ာမဏီပစၥည္းပဲ. သံုးေလ့ရွိပါတယ္)။
.
.
လ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္ျခင္း
ျမန္မာအစိုးရက တယူနစ္ ေရာင္းတိုင္း ၂၃က်ပ္ ရံႈးေနျပီး ၃၁၀၀ မဂၢါဝပ္ ထုတ္လုပ္ေနပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စုစာရင္းစစ္ခ်ဳပ္ (Audit) နဲ႕ လႊတ္ေတာ္ ျပည္သူ႕ေငြစာရင္းပူးေပါင္းေကာ္မတီ Aug.2017 အစီရင္ခံစာအရ ပုဂၢလိက IPP BOT လွ်ပ္စစ္ထုတ္ ျဖန္႕ျဖဴးး ျခင္းကလည္း တႏွစ္ထက္တႏွစ္ ပိုေစ်းျကီးလာေျကာင္း ေဖာ္ျပပါတယ္ပါတယ္။ စာခ်ဳပ္မ်ား အားနည္းခ်က္ေျကာင့္ ေရရွည္မွာ အစိုးရပဲ အရံႈးအဆံုးသပ္ရေျကာင္း ဖိလစ္ပိုင္ အင္ဒိုနီးရွား ျသစေျတးလ်ား အိႏၷိယ လ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ားစြာ တယူနစ္ က်ပ္၃၀၀ ေက်ာ္နဲ႕ အစိုးရစိုက္ထုတ္ ေပးေနရပါတယ္။ သင္ခန္းစာပါ။ ေက်ာက္မီးေသြး စက္ရံုျကီးမ်ားလဲ ပတ္ဝန္းက်င္ကန္႕ကြက္မႈျပသနာ. တယူနစ္ေစ်းႏႈန္း ေရရွည္(ေနာက္၅ႏွစ္ေက်ာ္မွ) ေစ်းျကီးလာရင္ ႏိုင္ငံေတာ္ အရမ္းနစ္နာမယ္ ျဖစ္ပါတယ္။
.
.
စာခ်ဳပ္လက္မွတ္ထိုးျခင္းမ်ား
လ်ပ္စစ္ေခ်းေငြ ဆိုတာနဲ႕ လ်ပ္စစ္ရေတာ့မယ္ ေရတိုပဲျကည့္ေနျကပါတယ္။ ေျပးျပီး လက္မွတ္ထိုးဖို႕ ဝန္မေလး ဆာငတ္ေနတဲ့ အခ်ိန္ လာေျကြးရင္ အေျကြးဆိုေတာ့ ကိစၥမရွိ။ ေလာေလာဆယ္ ဗိုက္ျပည့္သြားဖို႕ အေရးျကီးတယ္မဟုတ္ပါလား။ လက္ေဆာင္ေလး ပါလာေတာ့ ပိုျပီး လက္မွတ္ထိုးခ်င္တဲ့ အရင္အစိုးရ လ်ပ္စစ္ပရိုဂ်တ္ေတြ ျပန္ေလ့လာ သံုးသပ္တဲ့ အစီရင္ခံစာ ျပဳစုခြင့္ရရင္ ေနာင္သင္ခန္းစာယူဖို႕ ျပဳစုခ်င္ပါတယ္။
.
ႏိုင္ငံျခား ကုမဏီေတြ လ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္ဖို႕ မျကာခင္ ရင္းႏွီဖို႕ အမ်ာျပား ေရာက္လာမွာပါ။ အခုေတာ့ ေက်ာက္မီးေသြးလွပ္စစ္ ပဲ ေရာက္လာတယ္။ တယူနစ္ေရာင္းေစ်း စိတ္ခ်တဲ့ ႏိုင္ငံတကာေစ်းျဖစ္လာရင္ . . ဥပမာ ဗီယက္နမ္ အစိုးရအမ်ားပိုင္ ကုမၸဏီ EVN.com.vn လိုျဖစ္ရပါမယ္။ 0 to 100kw (6 cents=70 kyats), 400kw အထက္ (11 cents=143 kyats) ျဖစ္ပါတယ္။ ပြင့္လင္းစြာ ဝက္ဆိုဒ္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ တည္ေဆာက္ျခင္း အတြက္ တတ္ျကြမ္းတဲ့ အင္ဂ်င္နီယာ/ တက္ကနီရွင္မ်ားစြာ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ ေရရွည္ ေခ်းေငြ ပရိုဂ်က္ေတြကို စီမံခန္႕ကိုင္တြယ္ဖို႕. .ဥပမာ. ေဒၚလာသန္းတရာစီမံကိန္း . . ပရိုဂ်က္အစအဆံုး ကိုင္တြယ္ႏိုင္မဲ့ အဖဲြ႕စည္း မရွိေသးပါဘူး။ ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီကိုပဲ အပ္ရမွာပါ။ ပထမမွာ လူငယ္ ပညာရွင္ေတြကို . . စင္ကာပူ EDB, ေတာင္ကိုးရီးယား KDI . . ေတြလို ဖြဲစည္း အဲဒီပရိုဂ်တ္ေတြမွာ ေလ့က်င့္ပ်ိဳးေထာင္ရပါမယ္။ စာခ်ဳပ္ထဲ ပါရပါမယ္။ ပထမ ပရိုဂ်က္မွာ ျမန္မာလူငယ္ ပညာရွင္ အေျမာက္အမ်ား ထည့္သြင္း ေလ့လာေစရင္ ပရိုဂ်က္ ၃ခုေလာက္ လုပ္ျပီးခ်ိန္ Project Management ျမန္မာပညာရွင္ ကိုယ္တိုင္ လုပ္ႏိုင္လာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ မလုပ္ႏိုင္ရင္ေတာ့ စာခ်ဳပ္ရဲ႕ တဖက္သတ္စည္းမ်ဥ္းေတြ လက္မွတ္ထိုးခိုင္းရမွာပါ။ . .လက္ရွိအရံႈးေပၚ ရပ္နားထားရတဲ့. . စက္မႈလ်ပ္စစ္ စက္ရံုျကီး ၃၃ခု စာခ်ဳပ္ေတြလဲ အလားတူ စာခ်ဳပ္ေတြကို အထက္ကဝန္ျကီးက ထိုးဆိုေတာ့ ထိုးရတဲ့ စာခ်ဳပ္ေတြပါပဲ ။
.
.
လ်ပ္စစ္ဝယ္ယူျခင္း
ယာယီ အေျဖကေတာ့ တရုပ္ လာအို ထိုင္း ပိုလွ်ံ လ်ပ္စစ္ ဝယ္သံုးဖို႕ . .အစိုးရက ျကိုးစားေနတယ္ ေျပာေပမဲ့ ဘာေျကာင့္ ျကာေနရသလဲ မသိပါ။ မဟာဓါတ္အားလိုင္း မရွိေသးေပမဲ့ တရုပ္ႏိုင္ငံ နဲ႕ေတာ့ မဟာဓါတ္အားလိုင္း ရွိေနျပီးျဖစ္ပါတယ္။ ထံုးစံအတိုင္း ပုဂၢလိက လွ်ပ္စစ္ထုတ္သူမ်ားက စာခ်ဳပ္နဲ႕ခ်ည္ေႏွာင္ အစိုးရကို ေရာင္းခ်ဖို႕ . .အထူးသျဖင့္ လ်ပ္စစ္ ဆာငတ္ေနတဲ့ ရန္ကုန္ျမိဳ႕ မွာ ပရိုဂ်တ္စာခ်ဳပ္ေတြ ဘဏ္ေခ်းေငြေတြ လုပ္ေဆာင္ေနျကပါတယ္။ ငျကင္းဆီနဲ႕ ငျကင္းျပန္ေျကာ္တဲ့ ပံုစံ ရင္းႏွီးျမွတ္ႏွံျခင္းမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။
.
.
ABB အျကံေပးတဲ့ မီနီပါဝါဂရစ္ အတြက္ ဆိုလာ ေလအား ေရအား ေလာင္စာဆီ/ဓါတ္ေငြ႕. Bio-mass လ်ပ္စစ္ အငယ္စား အလတ္စားမ်ား ရင္းႏွီးျမွတ္ႏွံရမယ္ ျဖစ္ပါတယ္။လက္ရွိ ျဖစ္ရပ္မွန္က အစိုးရ ပါဝါဂရစ္ အနားထိေအာင္ ေက်းလက္မ်ားက ေစ်းသက္သာတဲ့ ဓါတ္အားလိုင္းမ်ား ကိုယ္ထူကိုယ္ထ ေဆာက္လုပ္ျကပါတယ္။ စရိတ္လဲ သက္သာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အစိုးရနဲ႕တပ္မေတာ္ High Voltage Transmittion Lines ပါဝါလိုင္းကို ကိုယ္ထူကိုယ္ထ ပါဝါလိုင္းမ်ားနဲ႕ ဆက္သြယ္ႏိုင္ခြင့္ လက္ေတြ႕မွာ မလြယ္လွပါ။ ဥပမာ ပါဝါလိုင္းျကီးမ်ား နာမည္ေက်ာ္ ေခ်ာင္းသာ ေငြေဆာင္ ပင္လယ္ကမ္းေျခအထိ ဆြဲထားေပမဲ့ ညအခ်ိန္ အစိုးရရံုမ်ားကို မီးထြန္းင္ရန္ပဲ ကန္႕သတ္ လႊတ္ေပးေနရပါတယ္။ ဒါေျကာင့္ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားလိုင္း ေရာက္ေပမဲ့ ျဖတ္သာသြာမယ္.မနားတယ္. .သီခ်င္းအတိုင္း ဓါတ္အား ရႏိုင္ဦးမွာ မဟုတ္ပါ။
.
.
မျကာခင္ ဗီယက္နမ္ တရုပ္ လွ်ပ္စစ္က႑မွာ အမ်ားဆံုး ရင္းႏွီးျမွတ္ႏွံခဲ့တဲ့၊ JICA နဲ႕ ဂ်ပန္အစိုးရ အကူညီ ျမန္မာအစိုးရကို ယံုၾကည္စိတ္ခ်ျပီး ေပးလာတဲ့ ေခ်းေငြမ်ားရလာရင္ ကမၻာ့ဘဏ္ ယံုျကည္တဲ့အတိုင္း ၂၀၃၀ မွာ တႏိုင္ငံလံုး မီးလင္းပါမယ္။ တရုပ္၊ အေမရိကန္၊ အီးယူ တို႕လဲ ေခ်းေငြေကာင္းေကာင္း မေမွ်ာ္လင့္ႏိုင္ပါဘူး ဘာပဲ ျဖစ္ပါေစ.. မီနီဂရစ္ ေတြ ျမန္ျမန္ လုပ္ႏိုင္ရင္ ပိုေစာျပီး မီးလင္းမွာပါ။
.
ABB အျကံျပဳေဆာင္းပါး နဲ႕ စာေရးသူရဲ့ သံုးသပ္ခ်က္ေလး ျဖစ္ပါတယ္ခင္ဗ်ား။
Zaw Aung
End. . .
.
.
.
Solving Myanmar’s power problem
ABB believes microgrids are the solution to Myanmar’s power shortage problems. A senior executive at the power grid company explains how it can be done.
Khun Chiayot: The Myanmar economy has been growing fast and the country’s infrastructure has not been able to keep up with the demand. Photo - SuppliedKhun Chiayot: The Myanmar economy has been growing fast and the country’s infrastructure has not been able to keep up with the demand. Photo - Supplied
Stay in Yangon long enough and you’ll probably experience the electricity going off halfway through your meal at one of the city’s many restaurants. The problem is so common in the city that you might also have noticed the other patrons carrying on with their dinners unperturbed by the sudden power disruption. Stay a little longer and you, too, may not bat an eyelid the next time the lights go off.
But Myanmar’s power problem must be fixed if the country is to keep up with the pace at which its economy is developing, Chaiyot Piyawannarat, managing director of power grid maker ABB Limited in Thailand, Myanmar, Cambodia and Laos, told The Myanmar Times.
“The Myanmar economy has been growing fast and the country’s infrastructure has not been able to keep up with the demand. Myanmar could have expanded even faster than it has if it had better infrastructure for power generation and distribution,” he said.
Myanmar derives most of its electricity from hydropower. In recent years, the use of imported liquefied natural gas has also been growing.
.
.
.
Solving Myanmar’s power problem
Currently though, just around 30 per cent of the Myanmar population receives electricity, according to Khun Chaiyot’s estimates. “The existing power grid by the Ministry of Electricity and Energy (MOEE) covers just one third of the population, with two thirds still not covered,” he said.
That’s because it is not economically viable for the government to invest in extending its cable and distribution network to areas which are geographically unsuitable or scarcely populated.
Already, Myanmar is generating electricity at an annual loss of more than K300 billion, or a loss of K23 per unit of electricity produced, said U Myint Oo, deputy director general from MOEE’s Department of Electric Power.
In 2016-17, it made a loss of about K337 billion in electricity transmission, deputy minister at the MOEE Dr Tun Naing told the Pyithu Hluttaw last month.
In 2017-18, the MOEE estimates that the nation’s electricity demand should hit 3,100 megawatts. It expects to make a loss of around K376 billion for the period.
.
.
.
Microgrid technology
But Myanmar doesn’t need to spend hefty amounts to develop its existing infrastructure, Khun Chaiyot said. The way he sees it, by implementing new microgrid technologies in Myanmar, large swathes of the population could enjoy electricity without the need for a conventional power grid.
Microgrids are low or medium-voltage grids located at or near the consumption site and can generate power from both renewable and conventional sources. They are also equipped with energy storage systems and can run on batteries. Importantly, microgrids can be connected to the main power grid or be completely off-grid.
“Myanmar can actually leapfrog the conventional grid by embracing new technologies like the microgrid,” said Khun Chaiyot. “Currently, the majority of the population without access to power can enjoy the benefits of the microgrid, which we can now build and install much more cheaply compared to ten years ago.”
He added that “pulling transmission lines or building a transmission network that reaches the remote villages take time. But by tapping the microgrid, many more areas can receive electricity more reliably, efficiently and cost effectively. Microgrids are ideal for rural areas.”
Importantly, the microgrid will also take the funding burden off the government. “The government subsidises electricity in Myanmar to keep prices low, but ultimately, it is not sustainable,” said Khun Chaiyot.
Large swathes of the population have no access to electricity. Photo - EPALarge swathes of the population have no access to electricity. Photo - EPA
.
.
.
Implementation checklist
So what should the government and industry do to get implement the microgrid in Myanmar? “First of all, the country must have a policy which is supportive of technology and which encourages the implementation of new technologies,” Khun Chaiyot said.
Both the public and private sector must work closely to develop a master plan for implementation. “Bureaucracy must be minimised from all the processes and steps involved,” he said. For example, getting permission to invest in and develop the new technology must be simple and painless.
“The technology is already there and it is more economical to implement now than ever before. It all has to do with how fast and easy things can get done,” said Khun Chaiyot.
Access to funding is also important. “Funding must come from the government but currently, they are fiscally limited. So, more schemes like public-private partnerships, international funding from the World Bank, Asia Development Bank and Asia Infrastructure Investment Bank are needed to fast-track the pace of investment. There is a lot of money required to get started,” he said.
.
.
.
Renewable challenge
Of course, even with the support of the government, companies like ABB face stiff challenges in introducing the microgrid in Myanmar. One of the biggest hurdles is the environment and objections from locals fearing displacement. In 2011, a US$3.6-billion, Chinese-backed megadam project in Kachin State, the Mytisone Dam, was called off due to environment concerns. Meanwhile, investors have been reluctant to fund coal-fired plants, fearing reprisals from the locals.
The other concern is supply volatility. “The power supply for the microgrid will most likely come from renewable sources like solar and hydropower. But supply from these sources is usually erratic. For example, solar power may be affected by cloud cover and you may not get enough hydropower during the dry season,” Khun Chaiyot said.
“So, our networks and storage systems need to be powerful enough to handle intermittent fluctuations in power.”
Khun Chaiyot isn’t worried though. The way he tells it, it’s just a matter of time before microgrids powered by renewable energy takes off in Myanmar.
“The cost of producing 1 unit of power for solar is now matched with that generated from conventional fossils. Renewable infrastructure and technology has developed in such a way where the capital expenditure is on par with fossil power. Myanmar will leapfrog the conventional grid and embrace new technologies. It will come,” he said.
mmtime.com By Kang Wan Chern | Tuesday, 01 August 2017
End....
ပဲခူး႐ိုးမအလယ္မွာ လ်ွပ္စစ္မီး ထိန္ထိန္လင္းေနတာဟာ ျဖစ္နိုင္ပါမလားလို႔
ေမးစရာပါ။ ေရတာရွည္ျမိဳ႕နယ္ အုတ္ဖိုေက်းရြာမွာ ဆိုလာ လ်ွပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စက္ရံု အေသးစားေလးကို ေလ့လာခဲ႕ရပါတယ္။
ဒီစက္ရံုေလးကေန အိမ္ေျခ ၃၀၀ ဝန္းက်င္ရွိတဲ့ ဒီရြာကို လ်ွပ္စစ္မီးေကာင္းစြာ ေပးနိုင္တာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ အျခားေသာ မဟာဓာတ္အားလိုင္းႏွင့္ ေဝးကြာေနေသာ ေက်းလက္မ်ားအတြက္ ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္အိမ္မက္တစ္ခုပါဘဲ။
ဒါေပမယ့္ မီတာတစ္ယူနစ္ (၇၀၀)ကေတာ့ ျမန္မာတစ္နိုင္ငံလုံးမွာ ေစ်းအၾကီးဆုံး ျဖစ္မွာပါ။ မီတာခကို prepaid card စနစ္ျဖင့္ ေကာက္ခံတယ္လို႔ သိရပါတယ္။
၂၀၃၀မွာ ေက်းရြာအားလုံး မီးလင္းဘို႔ ေသခ်ာေနပါျပီ။
Credit.Zar Ma Ni
.
Reference
WorldBank Presentation
https://www.slideshare.net/myanmarjobstudent/ruallightingbangaladeshrered
https://www.slideshare.net/myanmarjobstudent/electricity2013slides
Wednesday, August 9, 2017
ျမန္မာေရာင္နီသစ္ တိုင္းရင္ၾကက္ေမြးျမဴေရး
သတင္းေကာင္းပဲ
ၾကက္ေမြးျမဴေရးေတာ့ မပါဘူး
ၾကက္ေမြးျမဴေရးေတာ့ မပါဘူး
ဝမ္းသာရမွာလား။
ဟုတ္မဟုတ္ကေတာ့ ေစာင့္ၾကည့္ရမွာေပါ့။
မဟုတ္ေတာ့လဲ မထူးဆန္းေတာ့ပါ။
ဟုတ္မဟုတ္ကေတာ့ ေစာင့္ၾကည့္ရမွာေပါ့။
မဟုတ္ေတာ့လဲ မထူးဆန္းေတာ့ပါ။
ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းမ်ား ေခ်းေငြ၊ ေျမႏွင့္ေစ်းကြက္ရရွိေရး ႏိုင္ငံေတာ္ပိုင္းမွ ကူညီပံ့ပိုးေပးမည္ဟုဆို
****************
ရန္ကုန္၊ ဇြန္ ၁၃
-------------------
ရန္ကုန္၊ ဇြန္ ၁၃
-------------------
အသားစားႏြား၊ ႏို႔စားႏြား၊ သိုး၊ ဆိတ္ႏွင့္ ၀က္ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းမ်ား တိုးခ်ဲ႕ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေရးအတြက္ ေျမ၊ ေခ်းေငြ ႏွင့္ ျပည္တြင္းျပည္ပ ေစ်းကြက္ရရွိေရးအတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္ပိုင္းမွ ကူညီပံ့ပိုးေပးမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း စီမံ/ဘ႑ာ၀န္ႀကီးကေျပာ ၾကားခဲ့သည္ဟု ျမန္မာႏိုင္ငံေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းအဖြဲ႕ခ်ဳပ္မွ သိရသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဒုဥကၠ႒ ဦး၀င္းစိန္က `ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေမြးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဥကၠ႒ဦးေဆာင္တဲ့ အဖြဲ႕ အေနနဲ႔ ဇြန္လ ၂ရက္ေန႔က ေနျပည္ေတာ္ကို သြားေရာက္ၿပီး စီမံ/ဘ႑ာ၀န္ႀကီးနဲ႔ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့ရာမွ ၀န္ႀကီးက ကၽြန္ ေတာ္တို႔ရဲ႕ ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းေတြ အခန္းက႑အလိုက္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ဖို႔အတြက္ ဘာေတြလိုအပ္ေနလဲ နည္းပညာပိုင္း လား၊ ေျမေနရာေတြ၊ ေခ်းေငြေတြ လိုအပ္လားဆိုတဲ့ဟာေတြကို ကူညီပံ့ပိုးေပးဖို႔အတြက္ စီမံကိန္းေတြ ေရးဆြဲဖို႔ရွိတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အဲ့ဒီအတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔အသင္းအဖြဲ႕ေတြအပိုင္းကလည္း ကိုယ့္ေဒသအလိုက္ ျပည္နယ္အလိုက္ ေမြးျမဴ ေရးလုပ္ေတြ ဖြံ႕ၿဖိဳးဖို႕ကို တားဆီးေနတဲ့ အရာေတြ၊ အခက္အခဲေတြ၊ ႏိုင္ငံေတာ္က ပံ့ပိုးေပးေစလိုတဲ့ လုပ္ငန္းစီမံခ်က္၊ ကိန္းကဏန္းေတြကို တိတိက်က် ေဖာ္ျပၿပီး ခိုင္ခိုင္မာမာနဲ႔ အက်ိဳးရွိမဲ့ Model ကိုေရးဆြဲတင္ျပၾကဖို႔ တိုင္းနဲ႔ျပည္နယ္ေတြမွာရွိ တဲ့ ေမြးျမဴေရး လုပ္ငန္းအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ေတြကို ညႊန္ၾကားထားပါတယ္။ဒ အဲ့ဒီေနာက္ တင္ျပခ်က္ေတြကို စုစည္းၿပီး ၀န္ႀကီးဆီကို ဆက္သြယ္သြားဖို႔ ရွိပါတယ္´ ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။
ဇြန္လ ၁၃ရက္ေန႔က ျမန္မာႏိုင္ငံငါးလုပ္ငန္းအဖြဲခ်ဳပ္တြင္ ျပဳလုပ္ေသာ ႏွစ္ပတ္တစ္ႀကိမ္ အဂၤါေန႔တိုင္း ျပဳလုပ္သည့္ သားငါးက႑ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းရွင္မ်ား ေတြဆံုေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ထိုသို႔ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ၄င္းတို႔အဖြဲ႕ခ်ဳပ္အေနနဲ႔ ၀န္ႀကီး နဲ႔ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့ရာတြင္ ၀န္ႀကီးက အသားစားႏြား၊ ႏို႔စားႏြား၊ သိုး၊ ဆိတ္၊ ၀က္ႏွင့္ ငါးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းမ်ား တိုးခ်ဲ႕ေမြး ျမဴႏိုင္ရန္၊ ႏိုင္ငံေတာ္မွ ေျမရရွိေရး၊ ေခ်းေငြရရွိေရးႏွင့္ ျပည္တြင္းျပည္ပ ေစ်းကြက္ရရွိရန္ ကူညီပံ့ပိုးေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ အ ဆင့္ျမင့္ နည္းပညာရရွိေရးအတြက္ သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ေဆာင္ရြက္ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ တိရစၧာန္ႏွင့္ တိရစၧာန္ထြက္ပစၥည္းမ်ား တရား၀င္တင္ပို႔ျခင္း၊ တင္သြင္းျခင္း၊ တင္သြင္းျခင္းတို႔ကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ အေရးယူမည္ျဖစ္ ေၾကာင္း၊ ေမြးျမဴေရးအာမခံလုပ္ငန္းကို ေဆာင္ရြက္ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ၀န္ႀကီးဌာနအေနျဖင့္ ထုတ္လုပ္မႈ (Manufacutring) ကိုအဓိကထား လုပ္ေစလိုၿပီး Trading ကိုေရရွည္အတြက္ အားမေပးေၾကာင္း၊ ေမြးျမဴေရးဆိုင္ရာ သုေတသနၿခံ ထူေထာင္ေစလိုေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္ ဟုသိရသည္။
`ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းေတြအေနနဲ႔ အခက္အခဲေတြၾကားထဲကပဲ ေတာက္ေလ်ာက္ လုပ္ကိုင္လာခဲ့တာ အေျခအေနတစ္ခုအထိ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာတဲ့အပိုင္းရွိတယ္။ ေမြးျမဴေရး လုပ္ငန္းေတြကိုအခုအခ်ိန္ကစၿပီး စနစ္တက်စပ်ိဳးေထာင္မွ သာ အေရအတြက္ တစ္ခုအထိ တိုးခ်ဲ႕ထုတ္လုပ္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ထုတ္ကုန္ေတြကိုျပည္ပ ကိုတိုက္႐ိုက္တင္ပို႔ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ေစ်းကြက္က အစလိုအပ္တာေတြကို အေသးစိတ္တင္ျပဖို႔ မွာၾကားထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ တင္ျပခ်က္ေတြကို ၀န္ႀကီးအေနနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ ညွိႏႈိင္းၿပီး အေကာင္အထည္ေဖာ္သြားမယ္ေပါ့။ အဲ့ဒါ ေၾကာင့္ ထြက္လာတဲ့ ရလဒ္ေတြက ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိၿပီး လုပ္ငန္းေတြေဆာင္ရြက္ရာမွာ အလြယ္တကူအဆင္ေျပႏိုင္မယ္ လို႔ ေမွ်ာ္မွန္းပါတယ္´ ဟု ၄င္းကထပ္မံေျပာသည္။
ကၽြဲ၊ ႏြား၊ သိုး၊ ဆိတ္၊ ၀က္မ်ားအား ျပည္တြင္း ျပည္ပသို႔ လြတ္လပ္စြာ တင္ပို႔ေရာင္းခ်ႏိုင္ေရးအတြက္ ျပည္တြင္းေမြး ျမဴေရးလုပ္ငန္းမ်ားပီပီျပင္ျပင္ႏိုင္ႏိုင္နင္းနင္း လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္သည့္အခ်ိန္တြင္ လုပ္ငန္းအဆင့္အလိုက္ခြင့္ျပဳေပးသြား မည္ျဖစ္ၿပီး ေမြးျမဴသူမ်ားေမြးျမဴထားသည့္ တိရစၧာန္မ်ားကို အသားထုတ္လုပ္ခြင့္၊ Value added ျပဳလုပ္ခြင့္ႏွင့္ ျပည္ပသို႔တင္ ပို႔ေရာင္းခ်ခြင့္တို႕ကို ခြင့္ျပဳေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း တိုင္းႏွင့္ျပည္နယ္အသီးသီးရွိ ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းအဖြဲ႕ခ်ဳပ္မွ ညႊန္ၾကားခဲ့သည့္ ဇြန္လ ၆ရက္ ရက္စြဲပါ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရသည္။
`ကၽြဲ၊ ႏြား၊ ျပည္ပတင္ပို႔မႈေတြကို တရား၀င္ခြင့္ျပဳေပးမယ္ဆိုရင္ အဆင္ေျပပါတယ္။ ဒီမွာက ဘယ္လိုျဖစ္ေနလည္းဆိုေတာ့ ႏြားေတြကို ႏိုင္ငံတကာပို႔တယ္ဆိုရင္ ျပည္တြင္းက လယ္ယာသံုး ႏြားေကာင္ေရေလ်ာ့နည္းမယ္လို႔ေျပာတယ္။ တကယ့္ တကယ္က်ေတာ့ ႏြားကို ဥပေဒအရ တားဆီးထားတယ္။ ေနာက္တစ္ေနရာနဲ႔ တစ္ေနရာ သယ္လို႔မရတဲ့ ကိစၥေတြရွိတယ္။ သယ္လို႔ရရင္ ေတာင္သူကေမြးမွာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခ်က္က သားသတ္လိုင္စင္မရွိရင္ ဘာမွလုပ္လို႔မရဘူး။ အခု၀န္ႀကီးက အကုန္ဖြင့္ေပးမယ္ေျပာတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကုိယ္တိုင္ေမြးၿပီး ပို႕ရမယ္လို႔ ေျပာတယ္´ ဟုေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းရွင္တစ္ဦးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။
TTS
ျမန္မာႏိုင္ငံေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဒုဥကၠ႒ ဦး၀င္းစိန္က `ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေမြးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဥကၠ႒ဦးေဆာင္တဲ့ အဖြဲ႕ အေနနဲ႔ ဇြန္လ ၂ရက္ေန႔က ေနျပည္ေတာ္ကို သြားေရာက္ၿပီး စီမံ/ဘ႑ာ၀န္ႀကီးနဲ႔ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့ရာမွ ၀န္ႀကီးက ကၽြန္ ေတာ္တို႔ရဲ႕ ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းေတြ အခန္းက႑အလိုက္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ဖို႔အတြက္ ဘာေတြလိုအပ္ေနလဲ နည္းပညာပိုင္း လား၊ ေျမေနရာေတြ၊ ေခ်းေငြေတြ လိုအပ္လားဆိုတဲ့ဟာေတြကို ကူညီပံ့ပိုးေပးဖို႔အတြက္ စီမံကိန္းေတြ ေရးဆြဲဖို႔ရွိတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အဲ့ဒီအတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔အသင္းအဖြဲ႕ေတြအပိုင္းကလည္း ကိုယ့္ေဒသအလိုက္ ျပည္နယ္အလိုက္ ေမြးျမဴ ေရးလုပ္ေတြ ဖြံ႕ၿဖိဳးဖို႕ကို တားဆီးေနတဲ့ အရာေတြ၊ အခက္အခဲေတြ၊ ႏိုင္ငံေတာ္က ပံ့ပိုးေပးေစလိုတဲ့ လုပ္ငန္းစီမံခ်က္၊ ကိန္းကဏန္းေတြကို တိတိက်က် ေဖာ္ျပၿပီး ခိုင္ခိုင္မာမာနဲ႔ အက်ိဳးရွိမဲ့ Model ကိုေရးဆြဲတင္ျပၾကဖို႔ တိုင္းနဲ႔ျပည္နယ္ေတြမွာရွိ တဲ့ ေမြးျမဴေရး လုပ္ငန္းအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ေတြကို ညႊန္ၾကားထားပါတယ္။ဒ အဲ့ဒီေနာက္ တင္ျပခ်က္ေတြကို စုစည္းၿပီး ၀န္ႀကီးဆီကို ဆက္သြယ္သြားဖို႔ ရွိပါတယ္´ ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။
ဇြန္လ ၁၃ရက္ေန႔က ျမန္မာႏိုင္ငံငါးလုပ္ငန္းအဖြဲခ်ဳပ္တြင္ ျပဳလုပ္ေသာ ႏွစ္ပတ္တစ္ႀကိမ္ အဂၤါေန႔တိုင္း ျပဳလုပ္သည့္ သားငါးက႑ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းရွင္မ်ား ေတြဆံုေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ထိုသို႔ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ၄င္းတို႔အဖြဲ႕ခ်ဳပ္အေနနဲ႔ ၀န္ႀကီး နဲ႔ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့ရာတြင္ ၀န္ႀကီးက အသားစားႏြား၊ ႏို႔စားႏြား၊ သိုး၊ ဆိတ္၊ ၀က္ႏွင့္ ငါးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းမ်ား တိုးခ်ဲ႕ေမြး ျမဴႏိုင္ရန္၊ ႏိုင္ငံေတာ္မွ ေျမရရွိေရး၊ ေခ်းေငြရရွိေရးႏွင့္ ျပည္တြင္းျပည္ပ ေစ်းကြက္ရရွိရန္ ကူညီပံ့ပိုးေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ အ ဆင့္ျမင့္ နည္းပညာရရွိေရးအတြက္ သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ေဆာင္ရြက္ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ တိရစၧာန္ႏွင့္ တိရစၧာန္ထြက္ပစၥည္းမ်ား တရား၀င္တင္ပို႔ျခင္း၊ တင္သြင္းျခင္း၊ တင္သြင္းျခင္းတို႔ကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ အေရးယူမည္ျဖစ္ ေၾကာင္း၊ ေမြးျမဴေရးအာမခံလုပ္ငန္းကို ေဆာင္ရြက္ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ၀န္ႀကီးဌာနအေနျဖင့္ ထုတ္လုပ္မႈ (Manufacutring) ကိုအဓိကထား လုပ္ေစလိုၿပီး Trading ကိုေရရွည္အတြက္ အားမေပးေၾကာင္း၊ ေမြးျမဴေရးဆိုင္ရာ သုေတသနၿခံ ထူေထာင္ေစလိုေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္ ဟုသိရသည္။
`ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းေတြအေနနဲ႔ အခက္အခဲေတြၾကားထဲကပဲ ေတာက္ေလ်ာက္ လုပ္ကိုင္လာခဲ့တာ အေျခအေနတစ္ခုအထိ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာတဲ့အပိုင္းရွိတယ္။ ေမြးျမဴေရး လုပ္ငန္းေတြကိုအခုအခ်ိန္ကစၿပီး စနစ္တက်စပ်ိဳးေထာင္မွ သာ အေရအတြက္ တစ္ခုအထိ တိုးခ်ဲ႕ထုတ္လုပ္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ထုတ္ကုန္ေတြကိုျပည္ပ ကိုတိုက္႐ိုက္တင္ပို႔ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ေစ်းကြက္က အစလိုအပ္တာေတြကို အေသးစိတ္တင္ျပဖို႔ မွာၾကားထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ တင္ျပခ်က္ေတြကို ၀န္ႀကီးအေနနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ ညွိႏႈိင္းၿပီး အေကာင္အထည္ေဖာ္သြားမယ္ေပါ့။ အဲ့ဒါ ေၾကာင့္ ထြက္လာတဲ့ ရလဒ္ေတြက ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိၿပီး လုပ္ငန္းေတြေဆာင္ရြက္ရာမွာ အလြယ္တကူအဆင္ေျပႏိုင္မယ္ လို႔ ေမွ်ာ္မွန္းပါတယ္´ ဟု ၄င္းကထပ္မံေျပာသည္။
ကၽြဲ၊ ႏြား၊ သိုး၊ ဆိတ္၊ ၀က္မ်ားအား ျပည္တြင္း ျပည္ပသို႔ လြတ္လပ္စြာ တင္ပို႔ေရာင္းခ်ႏိုင္ေရးအတြက္ ျပည္တြင္းေမြး ျမဴေရးလုပ္ငန္းမ်ားပီပီျပင္ျပင္ႏိုင္ႏိုင္နင္းနင္း လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္သည့္အခ်ိန္တြင္ လုပ္ငန္းအဆင့္အလိုက္ခြင့္ျပဳေပးသြား မည္ျဖစ္ၿပီး ေမြးျမဴသူမ်ားေမြးျမဴထားသည့္ တိရစၧာန္မ်ားကို အသားထုတ္လုပ္ခြင့္၊ Value added ျပဳလုပ္ခြင့္ႏွင့္ ျပည္ပသို႔တင္ ပို႔ေရာင္းခ်ခြင့္တို႕ကို ခြင့္ျပဳေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း တိုင္းႏွင့္ျပည္နယ္အသီးသီးရွိ ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းအဖြဲ႕ခ်ဳပ္မွ ညႊန္ၾကားခဲ့သည့္ ဇြန္လ ၆ရက္ ရက္စြဲပါ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရသည္။
`ကၽြဲ၊ ႏြား၊ ျပည္ပတင္ပို႔မႈေတြကို တရား၀င္ခြင့္ျပဳေပးမယ္ဆိုရင္ အဆင္ေျပပါတယ္။ ဒီမွာက ဘယ္လိုျဖစ္ေနလည္းဆိုေတာ့ ႏြားေတြကို ႏိုင္ငံတကာပို႔တယ္ဆိုရင္ ျပည္တြင္းက လယ္ယာသံုး ႏြားေကာင္ေရေလ်ာ့နည္းမယ္လို႔ေျပာတယ္။ တကယ့္ တကယ္က်ေတာ့ ႏြားကို ဥပေဒအရ တားဆီးထားတယ္။ ေနာက္တစ္ေနရာနဲ႔ တစ္ေနရာ သယ္လို႔မရတဲ့ ကိစၥေတြရွိတယ္။ သယ္လို႔ရရင္ ေတာင္သူကေမြးမွာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခ်က္က သားသတ္လိုင္စင္မရွိရင္ ဘာမွလုပ္လို႔မရဘူး။ အခု၀န္ႀကီးက အကုန္ဖြင့္ေပးမယ္ေျပာတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကုိယ္တိုင္ေမြးၿပီး ပို႕ရမယ္လို႔ ေျပာတယ္´ ဟုေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းရွင္တစ္ဦးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။
TTS
ညီသက္ နတ္ေမာက္ with ညီသက္ စက္မုွ.
#သတိျပဳမိၾကလား
.........................
တိရစာၦန္ အစာကိုကိုယ္တိုင္စပ္ၾကမယ္ဆိုေတာ့ ေအာက္ပါအခ်က္အလက္ေတြကို စမ္းစစ္ဖို႔သတိျပဳမိၾကပါသလား??????
...............
နံပါတ္ ။၁
.........................
တိရစာၦန္ အစာကိုကိုယ္တိုင္စပ္ၾကမယ္ဆိုေတာ့ ေအာက္ပါအခ်က္အလက္ေတြကို စမ္းစစ္ဖို႔သတိျပဳမိၾကပါသလား??????
...............
နံပါတ္ ။၁
အစာလတ္ဆတ္မုွ(တစ္မယ္ခ်င္းအလိုက္)
နံပါတ္ ။၂
တစ္မယ္ခ်င္းမွာပါတဲ့ အာဟာရ တန္ဖိုး
နံပါတ္ ။၃
စိုထိုင္းဆ
နံပါတ္. ၁ မွာ ေရာစပ္မည့္အစာတစ္မ်ိဳးခ်င္းအလိုက္ လတ္ဆတ္မုွကို ခဲြျခားသံုးသပ္ႏိုင္ဖို႔ အလြန္အေရးႀကီး
ပါတယ္။
သင္၏ ႏွာေခါင္းမွ နံသာရံုကိုသာမက သင့္လွ်ာဖ်ားမွ ရသာရံုကိုပါ အသံုးခ်ဖို႔လိုပါတယ္။
သင္ဟာရံြ႐ွာတတ္သူတစ္ေယာက္ျဖစ္ပါက မ်က္ေစ့ျမင္
ႏွင့္သာခဲြျခားခဲ့မိပါလွ်င္ အစာအေရာအေႏွာကိုခဲြျခားသိဖို႔
မလြယ္ေတာ့ပါ။
ဥပမာ။ ဖဲြႏုကိုစစ္ၾကည့္မည္။
ပထမ ဖဲြႏုကိုလက္ျဖင့္ဆုပ္ယူၿပီး အားရိွသေလာက္ ခပ္တင္းတင္းညႇစ္လိုက္ပါ။ၿပီးလွ်င္ လက္သီးဆုပ္ကို အျမန္ျပန္ဖ်န္႔ပါ။လက္ဝါးထဲရိွဖဲြႏုဆုပ္ဟာ
ဖြယ္ၿပီးျပန္႔က်ဲလွ်င္ ...........အဆီႏွင့္ ေရပါဝင္ႏံုွးနည္း
မရိွသံုးသံုးရန္သာ
လံုးၿပီးက်န္ေနခဲ့လွ်င္....... အစိုဓာတ္မ်ား၊မသံုးသင့္
ဖဲြလံုးျဖည္းျဖည္းျခငး္ကဲြက်လာၿပီး မိမိလက္တြင္ကပ္က်န္ေနေသာဖဲြႏုမ်ားအား ပြတ္ၾကည့္
လွ်င္ ေစးကပ္ကပ္ ျဖစ္ေနသည့္ဖဲြ.....အလြန္ေကာင္း
ပါတယ္။
သင္၏ ႏွာေခါင္းမွ နံသာရံုကိုသာမက သင့္လွ်ာဖ်ားမွ ရသာရံုကိုပါ အသံုးခ်ဖို႔လိုပါတယ္။
သင္ဟာရံြ႐ွာတတ္သူတစ္ေယာက္ျဖစ္ပါက မ်က္ေစ့ျမင္
ႏွင့္သာခဲြျခားခဲ့မိပါလွ်င္ အစာအေရာအေႏွာကိုခဲြျခားသိဖို႔
မလြယ္ေတာ့ပါ။
ဥပမာ။ ဖဲြႏုကိုစစ္ၾကည့္မည္။
ပထမ ဖဲြႏုကိုလက္ျဖင့္ဆုပ္ယူၿပီး အားရိွသေလာက္ ခပ္တင္းတင္းညႇစ္လိုက္ပါ။ၿပီးလွ်င္ လက္သီးဆုပ္ကို အျမန္ျပန္ဖ်န္႔ပါ။လက္ဝါးထဲရိွဖဲြႏုဆုပ္ဟာ
ဖြယ္ၿပီးျပန္႔က်ဲလွ်င္ ...........အဆီႏွင့္ ေရပါဝင္ႏံုွးနည္း
မရိွသံုးသံုးရန္သာ
လံုးၿပီးက်န္ေနခဲ့လွ်င္....... အစိုဓာတ္မ်ား၊မသံုးသင့္
ဖဲြလံုးျဖည္းျဖည္းျခငး္ကဲြက်လာၿပီး မိမိလက္တြင္ကပ္က်န္ေနေသာဖဲြႏုမ်ားအား ပြတ္ၾကည့္
လွ်င္ ေစးကပ္ကပ္ ျဖစ္ေနသည့္ဖဲြ.....အလြန္ေကာင္း
ဖဲြအိတ္ကို ကိုင္ၾကည့္ပါ။အိတ္အတြင္းလက္ထုးိၾကည့္ပါ
ပူေနလွ်င္ မသံုးသင့္ပါ။ခ်ဥ္နံ႔ထြက္၊မိွုနံ႔၊ေအာက္နံ႔ထြက္
ေနလွ်င္မသံုးသင့္ပါ။
စသည္ျဖင့္ အစာတစ္မယ္ခ်င္းအဘိုက္လတ္ဆတ္မုွကို သိရိွေရြး
ခ်ယ္ႏိုင္ရပါမယ္။
ပူေနလွ်င္ မသံုးသင့္ပါ။ခ်ဥ္နံ႔ထြက္၊မိွုနံ႔၊ေအာက္နံ႔ထြက္
ေနလွ်င္မသံုးသင့္ပါ။
စသည္ျဖင့္ အစာတစ္မယ္ခ်င္းအဘိုက္လတ္ဆတ္မုွကို သိရိွေရြး
ခ်ယ္ႏိုင္ရပါမယ္။
နံပါတ္. ၂ မွာကေတာ့ အစာတစ္မယ္ခ်င္းတြင္ရိွသည့္
အာဟာရတန္ဖိုးမ်ားကိုသိရိွထားဖို႔လိုပါတယ္။
အစာတြက္ခ်က္ရာတြင္ ယင္းအာဟာရတန္ဖိုးမ်ားအား
မိမိလိုခ်င္ေသာ ပ႐ိုတိန္း% ,စြမ္းအင္ ရာခိုင္ႏံုွးရေအာင္
မည္သည့္ယူနစ္တြင္ျဖစ္ေစ ၁၀၀ ပမာဏေပၚတြင္ ရာႏံုွး
ခ်တြက္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။တြက္ခ်က္ပုံကို ေနာက္ပိုငး္အစာစပ္ပံုတြင္ တင္ျပေပးပါမယ္။
အာဟာရတန္ဖိုးမ်ားကိုသိရိွထားဖို႔လိုပါတယ္။
အစာတြက္ခ်က္ရာတြင္ ယင္းအာဟာရတန္ဖိုးမ်ားအား
မိမိလိုခ်င္ေသာ ပ႐ိုတိန္း% ,စြမ္းအင္ ရာခိုင္ႏံုွးရေအာင္
မည္သည့္ယူနစ္တြင္ျဖစ္ေစ ၁၀၀ ပမာဏေပၚတြင္ ရာႏံုွး
ခ်တြက္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။တြက္ခ်က္ပုံကို ေနာက္ပိုငး္အစာစပ္ပံုတြင္ တင္ျပေပးပါမယ္။
နံပါတ္. ၃ မွာ အစိုဓာတ္ဟာ အစာေရ႐ွည္ခံဖို႔အတြက္
အလြန္ ဂ႐ုစိုက္ရပါမယ္။စပ္စာတစ္ခုတြင္ အစိုဓာတ္၁၃
ရာႏံႈးထက္ပိုလာပါက အေျခအေနတစ္ခုတြင္ မိုွေပါက္
ျခင္း ၊အစာအခ်ဥ္ေပါက္ျခင္းမ်ားျဖစ္ကာ ဆံုးရံုွးမုွၾကံဳေတြ႔လာႏိုင္တယ္မို႔ပါ။
အလြန္ ဂ႐ုစိုက္ရပါမယ္။စပ္စာတစ္ခုတြင္ အစိုဓာတ္၁၃
ရာႏံႈးထက္ပိုလာပါက အေျခအေနတစ္ခုတြင္ မိုွေပါက္
ျခင္း ၊အစာအခ်ဥ္ေပါက္ျခင္းမ်ားျဖစ္ကာ ဆံုးရံုွးမုွၾကံဳေတြ႔လာႏိုင္တယ္မို႔ပါ။
သို႔ပါ၍ ဤအခ်က္မ်ားကို အစါ္စပ္နည္းမစခင္ ႀကိဳတင္သိရိွႏိုင္ဖို႔ အေရးႀကီးေၾကာင္း တင္ႀကိဳသတိျပဳလိုက္ပါတယ္။ဆက္ပါဦးမည္။
ေအာင္ျမင္ၾကပါေစ ညီသက္နတ္ေမာက္
ေအာင္ျမင္ၾကပါေစ ညီသက္နတ္ေမာက္
Aung Myint added 2 new photos.Follow
Poultry Vet ေတြရင္ဆိုင္ၾကရမဲ့ ၾကက္ေရာဂါ အေျဖရွာေရး ျပ ႆ နာ (၈) အစာေခ်လမ္းေၾကာင္း ေရာဂါ မ်ား (က)
ၾကက္ေရာဂါလို႔ ေခါင္းစဥ္ တပ္လိုက္ေပမဲ့ စီမံခန္႔ခြဲမႈညံ့တာ နဲ႔ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့တာ/လြန္ကဲတာမ်ိဳး ေတြေၾကာင့္ မဟုတ္ပဲ၊ ၾကက္ေတြကို အစားပ်က္ေစ၊ ႀကီးထြားမႈ နဲ႔ ထုတ္လုပ္မႈ က်ဆင္းေစ၊ နာေစ ဖ်ားေစ၊ ပယ္ၾကက္ေတြျဖစ္ေစ၊ ေသဆံုးေစ ႏိုင္တဲ့ ကူးစက္ တတ္တဲ့ ေရာဂါ မ်ိဳးေတြကိုသာ အဓိက ရည္ညႊန္းလိုက္တာပါ။
အခ်ိဳ႕ေသာ ၾကက္ကူးစက္ေရာဂါပိုးေတြဟာ ၾကက္ေတြရဲ႕ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းက ၀င္ေရာက္သလို တခ်ိဳ႕က အစာေခ် လမ္းေၾကာင္းမဟုတ္တဲ့ အျခား ၀င္ေပါက္ (အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း စတာေတြ) က ၀င္ေရာက္ၿပီးမွ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္း ကို ေရာက္ရွိသြားတာမ်ိဳးလဲ ရွိတယ္။ ဒီလို ေရာဂါပိုးေတြ ၀င္ေရာက္မႈေၾကာင့္ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္မွာ ထင္ရွားတဲ့ ဒဏ္ရာေတြ အနာအဆာေတြ ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ ေရာဂါေတြ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။
ၾကက္ေတြရဲ႕ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းမွာ ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါေတြကို နားလည္သိရွိၿပီး အေျဖရွာခ်င္တယ္ဆိုရင္ ၾကက္ေတြရဲ႕ အစာေခ် လမ္းေၾကာင္း အေၾကာင္းနဲ႔ ဒီလမ္းေၾကာင္း ကို အကာအကြယ္ေပးေနတဲ့ ခုခံစြမ္းအားအဖြဲ႕ အေၾကာင္းကိုပါ အၾကမ္းျပင္း သိထားဖို႔ လိုပါလိမ့္မယ္။
ၾကက္ရဲ႕ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းဟာ ႏႈတ္သီးကစၿပီး ပါးစပ္ အစာ+ေရၿမိဳျပြန္ အစာအိမ္ အျမစ္ အူသိမ္ အူပိတ္ အူမႀကီး ေခ်းနဲ႔ ဆီး စုတဲ့ သပၺအိတ္ (cloaca) အထိဆက္ေနတဲ့ ျပြန္တစ္ခုျဖစ္ၿပီး စအို၀ (vent) မွာဆံုးပါတယ္။
ၾကက္ရဲ႕ ပါးစပ္ထဲမွာ ရွည္လ်ား ေတာင့္တင္းၿပီး ႏႈတ္သီး ပံုစံမ်ိဳး ခၽြန္ေနတဲ့ လွ်ာ ပါရွိ ေပမဲ့ သြားမရွိၾက။ (ၾကက္ေတြ သေႏၶ သား အခ်ိန္မွာ ႏႈတ္သီးအေပၚစြန္းမွာ egg tooth ေခၚတဲ့ သြား တစ္ေခ်ာင္း ပါရွိၾကတယ္။ ဒီသြားေလးနဲ႔ ၾကက္ကေလးက ဥခြံကို ခြဲၿပီး ေဖာက္ထြက္ၾကတာပါ။ ၾကက္ကေလးေပါက္ၿပီး ၂ ရက္အတြင္း ဒီသြားေလး ျပန္ေပ်ာက္သြားတယ္)
ႏႈတ္သီးနဲ႔ ေတာက္စားလိုက္တဲ့အစာက ပါးစပ္ထဲေရာက္သြားခ်ိန္မွာ လွ်ာရဲ႕အကူအညီနဲ႔ ပါးစပ္ေနာက္ပိုင္းကို တြန္းပို႔ေပး ၿပီး ၿမိဳခ်တယ္။ ၾကက္ရဲ႕ ပါးစပ္ထဲမွာ လွ်ာနဲ႔ ခံတြင္းမ်က္ႏွာျပင္ ေတြမွာ ရွိတဲ့ေနရာ (၈) ခု (8 salivary glands) ကေန တံေတြးရည္ေတြ ထုတ္လုပ္ ေပးတဲ့အတြက္ စားလိုက္တဲ့အစာကို ျမန္ျမန္ ဆန္ဆန္ ၿမိဳခ်ႏိုင္ၾကတယ္။
ၿမိဳခ်လိုက္တဲ့အစာက oesophagus (အစာ+ေရၿမိဳျပြန္) ကိုျဖတ္ၿပီး စလုတ္ (crop) ထဲကို ေရာက္သြားတယ္။ ပါးစပ္ အတြင္းမွာ အစာဟာ ကစီဓါတ္ကို ေခ်ဖ်က္ႏိုင္တဲ့ တံေတြးရည္နဲ႔ ေရာေႏွာမိခဲ့ေပမဲ့ အရာေရာက္တဲ့ အစာေခ်လုပ္ငန္း မရွိပဲ အစာကို ေခတၲသိမ္းထားေပးတာေလာက္ပဲ စလုတ္က လုပ္ေပးတာပါ။ စလုတ္ ထဲမွာ စားလိုက္တဲ့အစာ နဲ႔ ေသာက္လိုက္တဲ့ ေရေတြကို ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား စုသိမ္းထားႏိုင္တဲ့အတြက္ ၾကက္ေတြဟာ အစာကို စလုတ္ျပည့္တဲ့ အထိ ဆက္တိုက္ စားေသာက္ၿပီး နားေနႏိုင္ၾကတယ္။ စလုတ္မွာ အစာကုန္ၿပီ၊ ကုန္ခါနီးၿပီဆိုမွ ၾကက္ကဆာလာၿပီး အစာျပန္စားတယ္။
စလုတ္ထဲက အစာကို နဲနဲစီ အႀကိမ္ႀကိမ္ အစာအိမ္ (proventriculus) ထဲကို ပို႔ေပးၿပီး အစာအိမ္ ကထုတ္တဲ့ acid နဲ႔ enzyme ေတြသံုးၿပီး အစာေခ်တဲ့အလုပ္ စၿပီးလုပ္တယ္။ စားထားတဲ့အစာမွာပါတဲ့ အတံုးအခဲေတြကို အျမစ္ (gizzard / ventriculus) က အမံႈ အဖဲ့့ေလးေတြျဖစ္ေအာင္ ႀကိတ္ေခ်ၿပီး အစာကို ပိုမိုေက်ညက္ေစတယ္။
အျမစ္ကထြက္လာတဲ့ အစာဟာ အူသိမ္ထဲကို ေရာက္တဲ့အခါ အသည္း နဲ႔ pancreas က ထုတ္တဲ့ အစာေခ်ရည္ေတြ အကူအညီနဲ႔ အူသိမ္ေတြ ထဲမွာ ပိုမိုျပည့္စံုတဲ့ အစာေခ်မႈ ျဖစ္ေစပါတယ္။ ေခ်ခ်က္လိုက္တဲ့ အစာမွာပါတဲ့ အာဟာရ ပစၥည္းေတြ၊ vitamin ေတြကို အူသိမ္ပိုင္းကပဲ စုတ္ယူလိုက္ပါတယ္။ အူသိမ္ပိုင္းက မေခ်ခ်က္ႏိုင္တဲ့ အစာက်န္ေတြမွာ တခ်ိဳ႕က အူပိတ္ ၂ ခု ထဲကို ေရာက္ ရွိၾကေပမဲ့ အမ်ားစုက အူမႀကီးထဲကို ေရာက္ရွိသြားတယ္။ တိုေတာင္းတဲ့ အူမႀကီး ထဲမွာ အစာထဲက ေရဓါတ္ကို စုတ္ယူၿပီး လက္က်န္ကို သပၺအိတ္ (cloaca) ထဲကို ေခ်းအျဖစ္ ပို႔ေပးတယ္။
ၾကက္ေတြရဲ႕ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းဟာ ခႏၶာကိုယ္အရွည္နဲ႔ တြက္ၿပီးေျပာရင္ ႏို႔တိုက္သတၲ၀ါေတြထက္ အမ်ားႀကီး တို ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းကို အစာျဖတ္သြားတဲ့အခ်ိန္ (အစာစားၿပီး ေနာက္ဆံုး စြန္႔ထုတ္တဲ့ အထိ) ဟာ ႏို႔တိုက္သတၲ၀ါ ေတြထက္ အမ်ားႀကီး ျမန္တယ္။ အစာအမ်ိဳးအစားကို လိုက္ၿပီး ကြာျခားခ်က္ရွိႏိုင္ေပမဲ့ ပ်မ္းမွ် အားျဖင့္ သံုးနာရီခြဲ ေလာက္ပဲၾကာပါတယ္။
ၾကက္ေတြစားတဲ့အစာနဲ႔ ေသာက္တဲ့ေရထဲမွာ ပိုးမ်ိဳးစံုပါရွိေနႏိုင္တယ္။ တခါတရံ ေရာဂါျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ပိုးေတြလဲ ပါေနႏိုင္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္း ထဲကို အစာေတြ ေရေတြ နဲ႔ အတူ ေရာက္ရွိ ျဖတ္သန္း သြားတဲ့အခိ်န္မွာ ၾကက္ေတြကို ေကာင္းက်ိဳး ဆိုးက်ိဳး အမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္ေစႏိုင္ၾကတယ္။
ၾကက္ကေလး ဥထဲ့ကထြက္ၿပီး မၾကာခင္မွာတင္ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းထဲကို ပတ္၀န္းက်င္က ပိုးအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြ စတင္ၿပီး ေရာက္ရွိလာခဲ့ ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္ဆန္တဲ့ အစာေရြ႕ရွားႏႈန္း၊ အူနံရံမွာရွိတဲ့ mucin အခၽြဲလႊာ နဲ႔ အစာေခ်ရည္ေတြ ေၾကာင့္ ပိုးေတြ တြယ္ကပ္ဖို႔ မလြယ္။ Caecum ေခၚတဲ့ အူပိတ္ပိုင္းမွာသာ အစာၾကာၾကာေနခြင့္ရတဲ့အတြက္ ေလမဲ့တဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ကို ႀကိဳက္တဲ့ Anaerobic bacteria အမ်ားစုပါ၀င္တဲ့ ပိုးေတြ ခိုေအာင္းခြင့္ ရၾကတယ္။ ၾကက္ေတြ ႀကီးထြား ခါစ အခ်ိန္မွာ အူလမ္းေၾကာင္းထဲက ပိုးေတြ အေျပာင္းအလဲ ရွိခဲ့ေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ ပိုးတခ်ိဳ႕ကပဲ အူထဲမွာ ပံုမွန္ ေနထိုင္ တဲ့ ပိုးေတြ ျဖစ္သြားၾကတယ္။
အူသိမ္အစပိုင္း (duodenum) မွာ အစာေရြ႕သြားမႈျမန္ၿပီး အစာေခ်ရည္ေတြထိေတြ႕ခံရလို႔ ဒီအပိုင္းမွာ ဘက္တီးရီးယား မ်ားမ်ား ရွိမေနတတ္။ အူသိမ္အစပိုင္း ထဲက အစာ တစ္ ဂရမ္ မွာ ပိုး ရာ ဂဏန္း က ေသာင္း ဂဏန္း အထိ ထက္ ပိုၿပီး မပါရွိတတ္။ အူသိမ္ေနာက္ ဖက္ပိုင္း (ileum) မွာ အစာေခ်ရည္ေတြ အားေပ်ာ့သြားၿပီးျဖစ္လို႔ အူထဲကအစာ တစ္ ဂရမ္ မွာ ပိုး ေကာင္ေရ သန္းေပါင္း ရာ ဂဏန္း က သန္းေပါင္း ေသာင္း ဂဏန္း အထိ ေတြ႕လာရတယ္။
အူသိမ္ ေနာက္ဖက္ပိုင္းမွာ ေတြ႕ရတဲ့ ပိုး စုစုေပါင္းရဲ႕ ၈၀% - ၉၀% ဟာ Lactobacillus ပိုး အမ်ိဳးအစားေတြ ျဖစ္ၿပီး က်န္တာေတြက enterobacteria နဲ႔ enterococci ပိုး အမ်ိဳးအစားေတြပါ။
အူလမ္းေၾကာင္းထဲမွာ ပိုးေတြ ရွိေနတဲ့အတြက္ ၾကက္ေတြကို အက်ိဳးျဖစ္ေစတာေတြရွိတယ္။ ဥပမာတခ်ိဳ႕ကေတာ့ -
ၾကက္စာမွာပါတဲ့ ေက်လြယ္တဲ့ carbohydrate ေတြကို အူလမ္းေၾကာင္းေရွ႕ပိုင္းမွာ ေခ်ဖ်က္စုတ္ယူလိုက္ၿပီး မေခ်ႏိုင္တဲ့ carbohydrate ေတြကို အူလမ္းေၾကာင္းေနာက္ပိုင္းမွာရွိတဲ့ ပိုးေတြက ေခ်ဖ်က္ေပးတယ္။ ပိုးေတြက ထုတ္လုပ္တဲ့ short chain fatty acids (SCFAs) ေတြကို ၾကက္က စြမ္းအင္နဲ႔ Carbon source အတြက္ အသံုးျပဳတယ္။ SCFAs ေတြက ၾကက္ေတြရဲ႕ အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ခုခံစြမ္းအား တုန္႔ျပန္မႈအတြက္လဲ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစတယ္လို႔ ဆိုတယ္။
ၾကက္ေတြရဲ႕ ေက်ာက္ကပ္ကထုတ္တဲ့ ဆီးဟာ ေခ်းနဲ႔အတူ Cloaca ထဲကေန အျပင္ကို စြန္႔ထုတ္သလို၊ တခ်ိဳ႕က အူမႀကီးရဲ႕ ေျပာင္းျပန္ ေရြ႕ရွားမႈေၾကာင္း အူပိတ္ပိုင္းကို ေရာက္သြားၾကတယ္။ ဆီးမွာပါတဲ့ uric acid ကို အူတြင္းရွိ ပိုးေတြက ေခ်ဖ်က္ ေပးတဲ့အတြက္ ထြက္လာတဲ့ ammonia ကို ၾကက္ကစုပ္ယူၿပီး glutamine လို amino acid ေတြ ထုတ္လုပ္ ဖို႔ အသံုးခ်ႏိုင္ၾကတယ္။
အူပိတ္ပိုင္း ရွိ တခ်ိဳ႕ပိုးေတြက vitamin ေတြ ( အထူးသျဖင့္ B vitamin အုပ္စု နဲ႔ vitamin K ) ကို ထုတ္လုပ္ေပးၾက ပါတယ္။
အူလမ္းေၾကာင္းထဲမွာ အေျခက်ေနတဲ့ပိုးေတြက အူထဲကိုေရာက္လာတဲ့ ေရာဂါပိုးေတြ အူနံရံကို အလြယ္တကူ တြယ္ကပ္ ေပါက္ပြား မလာေအာင္လဲ တားဆီးေပးႏိုင္ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတို႔ကို သာမန္အားျဖင့္ ၾကက္ေတြအတြက္ အက်ိဳးျပဳတဲ့ ပိုးေတြလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။
ရံဖန္ရံခါ အစာ နဲ႔ ေသာက္ေရ မွာပါတဲ့ ေရာဂါပိုးေတြဟာ ၾကက္ေတြရဲ႕ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းထဲကို ၀င္ေရာက္သြားၿပီး ေရာဂါကူးစက္ျဖစ္ပြားတတ္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ေရာဂါပိုးေတြက အူနံရံကအခၽြဲေတြကို ေခ်ဖ်က္ ထိုးေဖာက္ႏိုင္စြမ္း ရွိၾကတယ္။ အခ်ိဳ႕က အစာေခ်ရည္ေတြကို ခံႏိုင္ရည္ ရွိၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၾကက္ေတြရဲ႕ အူလမ္းေၾကာင္းထဲနဲ႔ အူနံရံေတြထဲမွာ ရွင္သန္ပြားမ်ားႏိုင္ၿပီး ဒီပိုးေတြနဲ႔ သူတို႔က ထုတ္လုပ္တဲ့ အဆိပ္အေတာက္ ေတြေၾကာင့္ ေရာဂါေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။
ၾကက္ေတြမွာ ထိခိုက္ရွနာေတြျဖစ္တဲ့အခါ နဲ႔ ေရာဂါပိုးေတြ ကူးစက္ ၀င္ေရာက္ ခံရတဲ့အခါ ၾကက္ေတြရဲ႕ Immune System ဆိုတဲ့ ခုခံစြမ္းအားအဖြဲ႕ ေတြရဲ႕ သဘာ၀အေလ်ာက္ တုန္႔ျပန္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္။ ဒီတုန္႔ျပန္မႈေတြရဲ႕ ဦးတည္ခ်က္က ထိုးေဖာက္ ၀င္ေရာက္ လာတာေတြကို တားဆီးဖို႔ နဲ႔ ဖယ္ရွားလိုက္ဖို႔ပါ။
Immune System မွာ ေမြးရာပါ ခုခံစြမ္းအားအဖြဲ႕ ျဖစ္တဲ့ Innate immune system နဲ႔ ၀င္ေရာက္လာတဲ့ ေရာဂါပိုး တစ္မ်ိဳးခ်င္းကို စံနစ္တက် ေခ်ဖ်က္တိုက္ခိုက္ႏိုင္တဲ့ Acquired immune system ေတြပါ၀င္ေနပါတယ္။
ၾကက္ေတြမွာ ေရာဂါပိုး တစ္ခုခု အ၀င္ခံလိုက္ရရင္ Innate immune system ရဲ႕ တုန္႔ျပန္မႈေၾကာင့္ ကိုယ္အပူခ်ိန္ ျမင့္တက္လာၿပီး ဇီ၀ တည္ေဆာက္မႈအလုပ္ထက္ အပ်က္ေတြ ဆုတ္ယုတ္မႈေတြ ပိုမ်ားေစတဲ့ တုန္႔ျပန္မႈ ေတြကို ျဖစ္ေစတယ္။ အစာစားႏႈန္း နဲ႔ ၾကြက္သားေတြရဲ႕ ႀကီးထြားလာမႈ ေလွ်ာ့က်သြားေစတယ္။ Broiler ေတြမွာ စားႏႈန္း ၇၀% ထိ က်သြားႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ Innate immune system ရဲ႕တုန္႔ျပန္ခ်က္အတြက္ ၾကက္ေတြက အာဟာရနဲ႔ စြမ္းအင္ေတြ (ၾကက္ႀကီးထြားမႈ နဲ႔ ထုတ္လုပ္မႈ ေတြအတြက္ သံုးရမဲ့အရာေတြ) အမ်ားႀကီး အသံုးျပဳရလို႔ စရိတ္ႀကီးတဲ့ အကာအကြယ္ေပးမႈ လို႔ ဆိုႏိုင္တယ္။
Acquired immune system ရဲ႕ တုန္႔ျပန္ခ်က္ က အာဟာရနဲ႔ စြမ္းအင္ သံုးစြဲရမႈ အမ်ားႀကီးသက္သာၿပီး ေသခ်ာတဲ့ ေရာဂါကာကြယ္ေပးမႈ ရေစပါတယ္။
ၾကက္ေတြရဲ႕ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္မွာ ဒီလိုတုန္႔ျပန္မႈေတြ လုပ္ေပးမဲ့ ခုခံစြမ္းအားအဖြဲ႕ရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းေတြ ပါရွိေနပါတယ္။
Gut-associated lymphoid tissue (GALT) လို႔ ေခၚတဲ့ ၾကက္ေတြရဲ႕ အစာေခ် လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္မွာ ျဖန္႔ၾကက္ ထားတဲ့ ခုခံစြမ္းအားအဖြဲ႕ရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းေတြကို စုေပါင္းလိုက္ရင္ ၾကက္တစ္ေကာင္းလံုးအတြက္ အႀကီးဆံုးေသာ ခုခံစြမ္းအား အဂၤါစုတစ္ခု လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။
သပၺအိတ္ ထဲမွာရွိတဲ့ Cloacal bursa ဟာ ၾကက္ေတြအတြက္ ခုခံစြမ္းအား ထုတ္လုပ္ႏိုင္တဲ့ ဆဲေတြကို ထုတ္လုပ္ေပးတဲ့ ပင္ရင္း ခုခံစြမ္းအား အဂၤါ (Primary lymphoid organ) တစ္ခုျဖစ္တယ္။ Cloacal bursa ကလြဲၿပီး တျခား GALT ေတြ ကေတာ့ တဆင့္ခံ ခုခံစြမ္းအား အဂၤါ (Secondary lymphoid organ) ေတြပါ။
အစာေခ် လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္မွာ ျဖန္႔ၾကက္ ထားတဲ့ GALT ေတြရဲ႕ ေနရာ ေတြကို C. Casteleyn နဲ႔ အဖြဲ႕ရဲ႕ Avian Pathology (June 2010) ဂ်ာနယ္ပါ စာတမ္းက ပံုကို ကူးယူၿပီး ေဖာ္ျပေပးထားပါတယ္။ Cloacal bursa, vitelline diverticulum (Meckel) နဲ႔ caecal tonsils ကလြဲၿပီး က်န္တဲ့ GALT ေတြ ရွိေနတာကို သာမန္မ်က္စိနဲ႔ မျမင္ႏိုင္ပါ။
ၾကက္ေတြရဲ႕ အစာေခ် လမ္းေၾကာင္း ထဲကို ေရာက္လာတဲ့ ေရာဂါပိုးေတြဟာ GALT ေတြနဲ႔ ထိတ္တိုက္ ရင္ဆိုင္ၾကရ ပါမယ္။ GALT ေတြကို ေခ်မႈန္း ေက်ာ္ျဖတ္ႏိုင္မွ ၾကက္ေတြကို ေရာဂါရေစမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ အစာေခ် လမ္းေၾကာင္း ကို အဓိကထားၿပီး ကူးစက္ေစတဲ့ ေရာဂါေတြေၾကာင့္ ေသဆံုးတဲ့ ၾကက္ေတြကို ခြဲစိတ္ စစ္ေဆးၾကည့္တဲ့အခါ အနာအဆာ ေတြကို GALT အဖြဲ႕ရဲ႕ ေနရာေတြမွာ အဓိကေတြ႕ျမင္ရတာျဖစ္ပါတယ္ (ေရာဂါျဖစ္မွ GALT အဖြဲ႕ရဲ႕ ေနရာေတြကို မွန္းဆလို႔ ရႏိုင္ပါမယ္)
အစာအိမ္ရဲ႕ ေရွ႕ပိုင္းမွာရွိတဲ့ pharyngeal tonsil, oesophageal tonsil နဲ႔ oesophagus တေလွ်ာက္က lymphoid tissues ေတြဟာ အစာေခ်ခ်က္မႈ မလုပ္ရေသးတဲ့ ပိုးေတြ (antigen ေတြ) နဲ႔ ထိေတြ႕ၾကရတဲ့အတြက္ ပါးစပ္ထဲကို ထဲ့ေပး၊ ေသာက္ေရမွာထဲ့ေပးၿပီး သံုးတဲ့ ကာကြယ္ေဆးေတြကို သူတို႔ကတုန္႔ျပန္ေပးႏိုင္၊ ကာကြယ္မႈ ျဖစ္ေပၚ ေစႏိုင္တဲ့ အားသားခ်က္ ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒီအပိုင္းမွာရွီတဲ့ GALT ေတြမွာ B lymphocytes ေတြနဲ႔ T lymphocytes ေတြ ႏွစ္မ်ိဳးလံုး ပါရွိေနတဲ့အတြက္ ကာကြယ္ေဆးေတြေၾကာင့္ mucosal immunity ရေစတဲ့ IgA နဲ႔ systemic immunity ရေစတဲ့ IgY (IgG) antibody ေတြထြက္ေပၚေစတဲ့အျပင္ ေရာဂါပိုး၀င္ေရာက္ခံ ထားရတဲ့ cell ေတြကို ေခ်မႈန္းႏိုင္တဲ့ cell mediated immunity (CMI) ကိုပါ ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္ပါတယ္။
ဒါေပမဲ့ ဒီအပိုင္းမွာရွီတဲ့ GALT ေတြဟာ ျပင္ပက ၀င္လာတဲ့ ေရာဂါပိုးေတြ နဲ႔လဲ အဦးဆံုး ထိေတြ႕ ၾကရတဲ့ အတြက္ IBD virus လို ေရာဂါပိုးေတြ တြယ္ကပ္ ပြားမ်ားလာၿပီး ေရာဂါျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့အတြက္ အားနည္းခ်က္လို႔လဲ ဆိုႏိုင္ ပါတယ္။
ျပင္ပက ၀င္လာတဲ့ ေရာဂါပိုးေတြ နဲ႔ ၾကက္ေတြရဲ႕ အစာေခ် လမ္းေၾကာင္း ရဲ႕ အကာအကြယ္စနစ္ေတြ ထိေတြ႕ရာက ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အနာအဆာ ဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္ ေတြကို ၾကည့္ၿပီး ေရာဂါအေျဖရွာပံုေတြ ဆက္ၿပီး ေဆြးေႏြးၾကည့္ပါဦးမယ္။
အမ်ိဳးစစ္၊ အမ်ိဳးသန္႕သည့္ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္
ေအးေအးေမာ္(ကထိက)
ေမြးျမဴေရးဆိုင္ရာေဆးတကၠသိုလ္
ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ားအေၾကာင္း မတင္ ျပမီ အိမ္ေမြးၾကက္ (Domestic fowl) ႏွင့္ ေတာၾကက္ (Jungle fowl) ဟူေသာ စကားႏွစ္ရပ္ ကို အရင္ရွင္းလင္းလိုပါသည္။ အိမ္ေမြးၾကက္ ဆိုသည္မွာ လူတို႔ႏွင့္နီးနီးကပ္ကပ္ေနႏိုင္ၿပီး အိမ္ေမြး တိရစၧာန္အျဖစ္ ေမြးျမဴ၍ရေသာၾကက္ကို ဆိုလို သည္။ ေတာၾကက္သည္ လူကပ္မခံဘဲ အိမ္ေမြး တိရစၧာန္အျဖစ္ ေမြးျမဴ၍မရေသာၾကက္ ျဖစ္ သည္။
တစ္ဖန္ အိမ္ေမြးၾကက္မ်ားကို မ်ိဳးဗီဇေရြးခ်ယ္ မႈ ( Genetic Selection)၊ မ်ိဳးဗီဇျမႇင့္တင္မႈ(Genetic
Improvement) မရွိေသာ ေဒသခံတိုင္းရင္း ၾကက္ (Indigenous Chicken) ႏွင့္ မ်ိဳးဗီဇေရြးခ်ယ္ ၍ မ်ဳိးျမႇင့္တင္ထားေသာ စီးပြားျဖစ္ေမြးျမဴေရးၾကက္ (Commercial Chicken) ဟူ၍ ခြဲျခားႏိုင္သည္။
တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ ၾကမ္းတမ္းေသာ ရာသီ ဥတု (Harsh climatic) အေျခအေနတြင္ အာဟာရ ျပည့္ဝေသာ အစားအစာႏွင့္ ေကာင္းမြန္ေသာ ေစာင့္ ေရွာက္မူတို႔ မရရွိလင့္ကစား ေကာင္းစြာအသက္ရွင္ သန္ႏိုင္ၿပီး ေကာင္းစြာမ်ိဳးပြားႏိုင္ေသာ အရည္အေသြး ကို ပိုင္ဆိုင္ၾကသည္။ ေဒသ၏ပတ္ဝန္းက်င္ အေျခ အေနႏွင့္ သဟဇာတျဖစ္ေအာင္ ေနထိုင္ႏိုင္စြမ္းရွိ ၾကသျဖင့္ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားကို ပထဝီအေနအထား အမ်ိဳးမ်ိဳးတြင္ က်ယ္ျပန္႔စြာေတြ႕ရွိႏိုင္သည္။ ကြၽန္မ တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္း ၾကက္ေကာင္ေရ ၁၂၅ သန္းအနက္ ေကာင္ေရသန္း ၁ဝဝ ေက်ာ္ (၈ဝ ရာခိုင္ ႏႈန္းေက်ာ္) သည္ ေဒသခံတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား ျဖစ္ၾက သည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားကို အပို ဝင္ေငြရရန္ႏွင့္ ဟင္းစားအတြက္ တစ္ႏိုင္ေမြးၾကသလို တခ်ိဳ႕ကလည္း ဝါသနာအရ ေမြးျမဴေလ့ရွိၾက သည္။ ဟင္းစားအတြက္ တစ္ပိုင္တစ္ႏိုင္ ေမြးေလ့ရွိ ေသာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ိဳးမ်ားမွာ ေညာင္ကန္ၾကက္၊ ၾကက္လည္ေျပာက္၊ ၾကက္ေမႊးလန္၊ စစ္တေကာင္း ၾကက္၊ ရွမ္းၾကက္၊ ခ်င္းၾကက္စသည္တို႔ ျဖစ္သည္။ ၾကက္တိန္ညင္ႏွင့္ ေရႊတဆုပ္တို႔ကို ဝါသနာအရ အလွေမြးျမဴၾကသည္။ တိုက္ၾကက္မ်ားကို ၾကက္ တိုက္ၿပိဳင္ပြဲမ်ားအတြက္ ေမြးျမဴေလ့ရွိၾကသည္။ တိန္ညင္ၾကက္မ်ားသည္ အခ်ိန္မွန္မွန္ တြန္ေလ့ရွိ သည့္အတြက္ နာရီၾကက္အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ နယ္ စပ္ေဒသမ်ားမွာ တ႐ုတ္႐ိုးရာ ခမည္းၾကက္အျဖစ္ လည္းေကာင္း ထင္ရွားသည္။ အသက္ေသသည္ အထိ ခြပ္တတ္ၾကေသာ တိုက္ၾကက္မ်ားသည္ အႏိုင္ မခံ အ႐ႈံးမေပးလိုေသာ စိတ္ဓာတ္၊ ၾက့ံၾက့ံခံႏိုင္ေသာ စိတ္ဓာတ္၊ ရဲရင့္ေသာ စိတ္ဓာတ္မ်ားရွိၾကသည္။
ရင္အုပ္ၾကြက္သားမ်ား သန္မာၿပီး ေပါင္ၾကြက္သား မ်ားလည္း ေတာင့္တင္းသည္။ ေျခေထာက္တြင္ ပါရွိသည့္အတက္ကို တစ္ေကာင္ႏွင့္ တစ္ေကာင္ တိုက္ခိုက္ရာတြင္ အသုံးျပဳသည္။
တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဆင္းသက္ေပါက္ဖြားလာခဲ့ေသာ ေရေျမေဒသကို လိုက္၍ အရြယ္အစားႏွင့္ အေရာင္အေသြးမ်ားကြဲျပား ႏိုင္ေသာ္လည္း အေျခခံမ်ိဳးဗီဇ သေဘာသဘာဝမွာ အတူတူပင္ ျဖစ္ၾကသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ေဒသ အသီးသီးတြင္ ေမြးျမဴထားေသာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား ၏ မ်ိဳးဗီဇဆက္စပ္မႈ (Genetic Relationship)၊ တစ္နည္းအားျဖင့္ ေဆြမ်ိဳးနီးစပ္မႈသည္ တျခား အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားရွိ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ိဳးမ်ားႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္ ပါက ေဆြမ်ိဳးပို၍နီးသည္ဟု ေျပာႏိုင္ေသာ္လည္း ျမန္မာ့ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားႏွင့္ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံရွိ တိုင္းရင္းၾကက္ မ်ားအၾကား ေဆြမ်ိဳးေဝးကြာသည္၊ ေသြးေဝးသည္ဟု မဆိုႏိုင္ပါ။
တစ္အိမ္တည္းေန တစ္မိတည္းေပါက္ၾကသည့္ ေမာင္ႏွမသားခ်င္း အခ်င္းခ်င္း ေသြးနီးသကဲ့သို႔ တစ္နယ္ တစ္ေက်းရွိ ေဆြမ်ိဳးေပါက္ေဖာ္မ်ားႏွင့္လည္း ေသြးမေဝး သည့္ သေဘာအတိုင္းပင္ ျဖစ္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားႏွင့္ အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံရွိ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ တူညီေသာတိုင္းရင္း ၾကက္ ေဆြမ်ိဳးအုပ္စုႀကီးေအာက္တြင္ ပါဝင္ေန၍ ျဖစ္ သည္။ ထို႔အျပင္ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတိုင္း အိမ္ေမြးၾကက္(Domestic fowl) အမ်ိဳးအစားတြင္ ပါဝင္ၿပီး အိမ္ေမြးၾကက္မ်ားသည္ ၾကက္နီမ်ိဳး (Gallus gallus) ၊ ၾကက္ညိဳမ်ိဳး (Gallus
sonnerati) ၊ သီဟိုဠ္မ်ိဳး (Gallus lafayettei) ႏွင့္ ၾကက္စိမ္းမ်ိဳး(Gallus varius) စသည့္ ေတာၾကက္ ေလးမ်ိဳးအနက္ တစ္မ်ိဳး သို႔မဟုတ္ တစ္မ်ိဳးထက္ပို ေသာ ေတာၾကက္မ်ိဳးမ်ားမွ ဆင္းသက္လာခဲ့ၾကသည္ ဟု အဆိုရွိပါသည္။ ၾကက္နီမ်ိဳးတြင္Gallus
gallus gallus , Gallus gallus
spacideus, Gallus gallus jabouilei,
Gallus gallus bankiva, Gallus ဟူ၍ မ်ိဳးစိတ္ငါးခု ထပ္မံခြဲျခားႏိုင္ၿပီး အိမ္ေမြးၾကက္မ်ားသည္Gallus gallus gallus မွ ဆင္းသက္လာသည္ဟု သုေတသနတစ္ခုမွဆိုသည္။ ေဒသ အသီးသီးရွိ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ တူညီေသာ ဘိုးေဘး မ်ားမွ ဆင္းသက္လာၾက၍ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားအၾကား မ်ိဳးဗီဇသည္ ေသြးမေဝးၾကျခင္းျဖစ္သည္။
ပုံ(၁)တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ မ်ိဳးဗီဇဆက္စပ္မႈျပပုံ(Phylogenic tree) ကို ေလ့လာၾကည့္ပါက ျမန္မာ၊ ထိုင္း၊ လာအို၊ အင္ဒိုနီးရွားတို႔မွ တိုင္းရင္းၾကက္ အုပ္စု မ်ားအပါအဝင္ ၾကက္နီမ်ိဳးစိတ္ သံုးမ်ိဳး (Gallus gallus
gallus , Gallus gallus spacideus, Gallus gallus
jabouilei)၊ ေရႊဒဂၤါး၊ ေငြနားျဖဴ၊ ေအာစၾတာေလာ့ အစရွိ သည့္ စီးပြားျဖစ္ေမြးျမဴေရး ၾကက္သံုးမ်ိဳးႏွင့္ ဆပ္ဆုမႏွင့္ ဆပ္ဆုမ ဂ်ိဒိုးရီ(Satsuma &Satsumajidori) စသည့္ မ်ိဳးျမႇင့္ထားေသာ ဂ်ပန္တိုင္းရင္းၾကက္ႏွစ္မ်ိဳးတို႔ ပါဝင္ ေသာ အဓိကအကိုင္းအခက္ႀကီး(Main Branch) တစ္ခု ႏွင့္ ၾကက္စိမ္းမ်ိဳး (Gallus varius) ႏွင့္ အင္ဒိုနီးရွားမွ ၾကက္နီမ်ိဳးစိတ္တစ္ခုျဖစ္သည့္ Gallus gallus bankiva တို႔ ပါဝင္ေသာ အဓိကအကိုင္းအခက္ႀကီးတစ္ခု စုစု ေပါင္း အဓိကအကိုင္းအခက္ႀကီးႏွစ္ခု အျဖစ္ ခြဲထြက္ေနသည္ ကို ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ သည္။ အဓိက အကိုင္းအခက္ႀကီး တစ္ခုတည္းတြင္ ပါဝင္ဖြဲ႕စည္းေန သည့္ အုပ္စုမ်ားသည္ မ်ိဳးဗီဇဆက္စပ္မႈ ပို၍နီးစပ္ၿပီး တစ္နည္း ေဆြမ်ဳိးခ်င္းပိုနီး၍ အဓိက အကိုင္းအခက္ တစ္ခုထဲတြင္ မပါဝင္ပါက ေဆြမ်ိဳးနီးစပ္မႈ ေဝးကြာ သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အဓိက အကိုင္းတစ္ကိုင္းထဲတြင္ ပါဝင္ သည့္ ျမန္မာ၊ ထိုင္း၊ လာအို၊ အင္ဒိုနီးရွားမွ တိုင္းရင္း ၾကက္မ်ား၊ ၾကက္နီမ်ိဳးစိတ္ သံုးမ်ဳိး စီးပြားျဖစ္ ေမြးျမဴေရး ၾကက္မ်ားႏွင့္ ဂ်ပန္တိုင္းရင္းၾကက္မ်ဳိး ႏွစ္မ်ိဳးတို႔သည္ ေဆြမ်ဳိးခ်င္း နီးစပ္ၾကသည္။
ၾကက္စိမ္းမ်ိဳး(Gallus
varius)ႏွင့္ အင္ဒိုနီးရွားမွ ၾကက္နီမ်ိဳးစိတ္တစ္မ်ိဳး (Gallus gallus bankiva) တို႔သည္ အဓိက အကိုင္း တစ္ကိုင္းအျဖစ္ ခြဲထြက္ေနေသာေၾကာင့္ တိုင္းရင္းၾကက္ မ်ားႏွင့္လည္းေကာင္း၊ စီးပြားျဖစ္ေမြးျမဴေရးၾကက္မ်ား၊ အျခားေတာၾကက္မ်ိဳးမ်ားႏွင့္လည္းေကာင္း ေဆြမ်ိဳးခ်င္း ေဝးကြာေၾကာင္း ေတြ႕ႏိုင္သည္။ တစ္ဖန္ တိုင္းရင္းၾကက္ မ်ား ပါဝင္သည့္ အဓိကအကိုင္းႀကီးထဲတြင္ ျမန္မာ၊ အင္ဒိုနီးရွား၊ ထိုင္း၊ လာအိုတို႔မွ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားႏွင့္ ၾကက္နီမ်ိဳးစိတ္ သံုးမ်ိဳးတို႔ပါဝင္သည့္ အုပ္စုႀကီးတစ္ခုကို ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ပါသည္။
စီးပြားျဖစ္ ေမြးျမဴေရးၾကက္မ်ား ႏွင့္ ဂ်ပန္တိုင္းရင္းၾကက္မ်ိဳးမ်ားကိုမူ သီးျခားအုပ္စု မ်ားအျဖစ္ ေတြ႕ျမင္ႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တိုင္းရင္း ၾကက္မ်ားသည္ ၾကက္နီမ်ိဳးစိတ္မ်ားႏွင့္ မ်ိဳးဗီဇနီးစပ္ စြာ ရွိေနၿပီး တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား အခ်င္းခ်င္းတြင္လည္း ျမန္မာႏွင့္ လာအိုတို႔မွ တစ္တြဲ၊ ထိုင္းႏွင့္ အင္ဒိုနီးရွား တို႔မွ တစ္တြဲ နီးကပ္စြာအုပ္စုဖြဲ႕ေနၾကသျဖင့္ ျမန္မာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားတြင္ ေတြ႕ရသည့္ ဝိေသသတခ်ိဳ႕ ကို အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားရွိ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားတြင္ လည္း ေတြ႕ေကာင္းေတြ႕ႏိုင္သည္။
ကြယ္လြန္သြားသည့္ ကြၽန္မ၏ဆရာႀကီး ပါေမာကၡ ေဒါက္တာေအာင္သန္းသည္ တစ္ခ်ိန္ကFAO အစီ အစဥ္ျဖင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ ဖြင့္လွစ္သည့္ မ်ိဳးဗီဇအရင္း အျမစ္မ်ား ထိန္းသိမ္းေရးသင္တန္း (Conservation
for Genetic Resources) သို႔ တက္ေရာက္ခဲ့ဖူးပါ သည္။ ဆရာႀကီးက‘သူတို႔ထိုင္းႏိုင္ငံမွ အရည္အေသြး ေကာင္းသည့္ၾကက္ဆိုၿပီးလိုက္ျပ၍ ၾကည့္လိုက္ရာ ေက်ာက္ပန္းေတာင္းက ၾကက္နဲ႔ တစ္ပုံစံတည္း ပဲဟု ေျပာျပခဲ့ဖူးသည္။ဤေနရာတြင္ ကြၽန္မ၏သုေတ သနေတြ႕ရွိခ်က္ကို တင္ျပလိုပါသည္။ မ်ဳိးဗီဇ အမွတ္ အသား (Genetic Marker) ၁ဝ၂ ခုကို အသုံးျပဳ၍ ျမန္မာ၊ ထိုင္း၊ လာအိုႏိုင္ငံမ်ားရွိ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား ၏ မ်ဳိးဗီဇဆိုင္ရာ အုပ္စုဖြဲ႕စည္းပုံ (Population
Structure) ကို သုေတသနျပဳခဲ့သည္။ အထက္တြင္ တင္ျပခဲ့သည့္အတိုင္း တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ ေရ ေျမေဒသ အသီးသီးတြင္ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာကတည္း က အသားတက်ေနထိုင္ခဲ့ၾကၿပီး သက္ဆိုင္ရာအုပ္စု မ်ားတြင္ သက္ဆိုင္ရာ မ်ိဳးဗီဇမူရင္းမ်ား (Genetic
Origin)ႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းထားၾကသည္။ ွအမကခအကမန ဟုေခၚသည့္ ေဆာ့ဖ္ဝဲကိုသုံး၍ အုပ္စုဖြဲ႕စည္းပုံကို ဆန္းစစ္ရာ ပုံ (၂) တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ အုပ္စုဖြဲ႕စည္းပုံ ကို ရရွိသည္။ ျမန္မာ၊ ထိုင္းႏွင့္ လာအိုႏိုင္ငံတို႔ရွိ တိုင္းရင္း ၾကက္မ်ားသည္ အုပ္စုတစ္စုစီ၊ တစ္စုစီအျဖစ္ ဖြဲ႕စည္း ေနၿပီး သက္ဆိုင္ရာအုပ္စုအတြက္ သက္ဆိုင္ရာ မ်ိဳးဗီဇ မူရင္း (Genetic Origin)ႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းထားသည္။ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇမူရင္းသည္ အျပာ ေရာင္၊ ထိုင္းတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇ မူရင္းသည္ အဝါေရာင္၊ လာအိုတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇမူရင္း သည္ အနီေရာင္ျဖင့္ ကိုယ္စားျပဳသည္။ ထိုင္းႏွင့္ လာအိုတို႔မွ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇဖြဲ႕စည္းပုံတြင္ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇမူရင္း (အျပာေရာင္) မ်ား ေရာေႏွာေနသည္ကို ေတြ႕ျမင္ႏိုင္သည္။ ျမန္မာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ အုပ္စုဖြဲ႕စည္းပုံတြင္ မည္သည့္ မ်ိဳးဗီဇမူရင္းမွ ေရာေႏွာျခင္းမရွိဘဲ၊ ျမန္မာတိုင္းရင္း ၾကက္၏ မ်ိဳးဗီဇမူရင္းတစ္မ်ိဳးတည္းျဖင့္သာ ဖြဲ႕စည္း ထားေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။ ဤရလဒ္အရ ျမန္မာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ မ်ိဳးဗီဇအေရာအေႏွာ မရွိ၊ မူရင္းစစ္မွန္သည့္ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားဟု ေျပာႏိုင္သည္။
ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇမူရင္းမ်ား သည္ ထိုင္းတိုင္းရင္းၾကက္မ်ားဆီသို႔ အဘယ္ေၾကာင့္ ေရာေႏွာေနသနည္းဟု ေမးစရာရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ႏွင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံသည္ ပထဝီအေနအထားအရ နယ္နိမိတ္ ခ်င္း ထိစပ္လ်က္ရွိေနသည့္အျပင္ ေတာင္ငူေခတ္ႏွင့္ ကုန္းေဘာင္ေခတ္မ်ားတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံတို႔ အၾကား စစ္ပြဲမ်ား အထင္အရွားရွိခဲ့သည္။ ထိုသို႔ စစ္ပြဲ မ်ားရွိခဲ့စဥ္က ျမန္မာစစ္သည္ေတာ္မ်ားႏွင့္အတူ ျမန္မာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားကို ရိကၡာအျဖစ္ သယ္ေဆာင္သြား ဖြယ္ရွိသည္။ ကုန္သည္မ်ားကလည္း သယ္ေဆာင္သြား ႏိုင္ပါသည္။ အဆိုပါရိကၡာအျဖစ္ သယ္ေဆာင္သြား ေသာ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ ထိုင္းႏိုင္ငံရွိ ေဒသခံၾကက္မ်ားႏွင့္ ေရာေႏွာယွက္တင္ရာမွ မ်ိဳးဗီဇ မ်ား ေရာေႏွာသြားႏိုင္ဖြယ္ရွိသည္။
အဆိုပါ ေရာေႏွာသြားေသာ မ်ိဳးဗီဇမ်ားကို မ်ိဳးဆက္အဆင့္ဆင့္ ဆင့္ပြား သယ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ပါသည္။
ႏွစ္ကာလၾကာေသာအခါ ယခုကဲ့သို႔ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇမူရင္းမ်ားကို ထိုင္းတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇတြင္ ေရာေႏွာစြာ ေတြ႕ျမင္ရျခင္းျဖစ္သည္ဟု ယူဆမိပါသည္။
(ထင္ျမင္ယူဆမႈသက္သက္ သာျဖစ္ပါသည္) ဤသို႔ ယူဆရျခင္းမွာ သုေတသနတြင္ ထိုင္းႏိုင္ငံဘက္မွ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ ေသြးနမူနာမ်ား ေကာက္ယူခဲ့ေသာ ေဒသမ်ားမွာ နန္၊ ခ်င္း႐ိုင္၊ လန္ပန္၊ ကခ်နာဘူရီအစရွိေသာ ထိုင္းႏိုင္ငံ၏ ေျမာက္ပိုင္း ေဒသမ်ားပါဝင္ၿပီး၎ေဒသမ်ားသည္ တစ္ခ်ိန္က ျမန္မာႏွင့္ ထိုင္းတို႔ စစ္မက္ျဖစ္ပြားရာေဒသမ်ားျဖစ္ခဲ့ေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိ ခဲ့ရေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ အထက္က ဆရာႀကီး ဦးေအာင္သန္း ေျပာခဲ့ဖူးသည့္ 'ထိုင္း ႏိုင္ငံမွ အရည္အေသြးေကာင္းသည္ဆိုသည့္ၾကက္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေက်ာက္ပန္းေတာင္းမွ ၾကက္ႏွင့္ တစ္ပုံစံတည္း' ဆိုသည့္အခ်က္မွာ ျဖစ္ႏိုင္ဖြယ္ရွိပါသည္။ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ မ်ိဳးဗီဇအေရာ အေႏွာကင္းသည့္ မ်ိဳးဗီဇသန္႔စင္သည့္ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားျဖစ္ၾကပါ သည္။ သို႔ေသာ္ ကြၽန္မ၏သုေတသနတြင္ ရန္ကုန္၊ မႏၲေလး ႏွင့္ ပဲခူး ေဒသမ်ားမွ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ ေသြးနမူနာမ်ားကိုသာ အသုံး ျပဳခဲ့ရပါသည္။ အကယ္၍ ျမန္မာႏိုင္ငံအႏွံ႔အျပား ေဒသအသီးသီးရွိ တိုင္းရင္းၾကက္နမူနာမ်ားကို အသုံးျပဳ၍ ေလ့လာဆန္းစစ္ပါက ျမန္မာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇစစ္မွန္မႈကို ယခုထက္ပို၍ ခိုင္ခိုင္မာမာ ထုတ္ေဖာ္ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။
မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အသားက႑အတြက္ အသားစား ၾကက္၊ ဥစားၾကက္အစရွိသည့္ စီးပြားျဖစ္ ၾကက္ေမြးျမဴေရးကိုလည္း အရွိန္အဟုန္ျဖင့္ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္သြားရမည္ျဖစ္သလို အခ်ိန္ ၾကာျမင့္စြာကတည္းက ျမန္မာ့ေရေျမသဘာဝႏွင့္ အသားတက်ရွိခဲ့ ေသာ၊ မ်ိဳးဗီဇစစ္မွန္၍ အဖိုးတန္လွေသာ ျမန္မာ့တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား ကိုလည္း ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းေမြးျမဴသြားသင့္ေၾကာင္း အၾကံျပဳတင္ျပ အပ္ပါသည္။
ေမြးျမဴေရးဆိုင္ရာေဆးတကၠသိုလ္
ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ားအေၾကာင္း မတင္ ျပမီ အိမ္ေမြးၾကက္ (Domestic fowl) ႏွင့္ ေတာၾကက္ (Jungle fowl) ဟူေသာ စကားႏွစ္ရပ္ ကို အရင္ရွင္းလင္းလိုပါသည္။ အိမ္ေမြးၾကက္ ဆိုသည္မွာ လူတို႔ႏွင့္နီးနီးကပ္ကပ္ေနႏိုင္ၿပီး အိမ္ေမြး တိရစၧာန္အျဖစ္ ေမြးျမဴ၍ရေသာၾကက္ကို ဆိုလို သည္။ ေတာၾကက္သည္ လူကပ္မခံဘဲ အိမ္ေမြး တိရစၧာန္အျဖစ္ ေမြးျမဴ၍မရေသာၾကက္ ျဖစ္ သည္။
တစ္ဖန္ အိမ္ေမြးၾကက္မ်ားကို မ်ိဳးဗီဇေရြးခ်ယ္ မႈ ( Genetic Selection)၊ မ်ိဳးဗီဇျမႇင့္တင္မႈ(Genetic
Improvement) မရွိေသာ ေဒသခံတိုင္းရင္း ၾကက္ (Indigenous Chicken) ႏွင့္ မ်ိဳးဗီဇေရြးခ်ယ္ ၍ မ်ဳိးျမႇင့္တင္ထားေသာ စီးပြားျဖစ္ေမြးျမဴေရးၾကက္ (Commercial Chicken) ဟူ၍ ခြဲျခားႏိုင္သည္။
တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ ၾကမ္းတမ္းေသာ ရာသီ ဥတု (Harsh climatic) အေျခအေနတြင္ အာဟာရ ျပည့္ဝေသာ အစားအစာႏွင့္ ေကာင္းမြန္ေသာ ေစာင့္ ေရွာက္မူတို႔ မရရွိလင့္ကစား ေကာင္းစြာအသက္ရွင္ သန္ႏိုင္ၿပီး ေကာင္းစြာမ်ိဳးပြားႏိုင္ေသာ အရည္အေသြး ကို ပိုင္ဆိုင္ၾကသည္။ ေဒသ၏ပတ္ဝန္းက်င္ အေျခ အေနႏွင့္ သဟဇာတျဖစ္ေအာင္ ေနထိုင္ႏိုင္စြမ္းရွိ ၾကသျဖင့္ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားကို ပထဝီအေနအထား အမ်ိဳးမ်ိဳးတြင္ က်ယ္ျပန္႔စြာေတြ႕ရွိႏိုင္သည္။ ကြၽန္မ တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္း ၾကက္ေကာင္ေရ ၁၂၅ သန္းအနက္ ေကာင္ေရသန္း ၁ဝဝ ေက်ာ္ (၈ဝ ရာခိုင္ ႏႈန္းေက်ာ္) သည္ ေဒသခံတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား ျဖစ္ၾက သည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားကို အပို ဝင္ေငြရရန္ႏွင့္ ဟင္းစားအတြက္ တစ္ႏိုင္ေမြးၾကသလို တခ်ိဳ႕ကလည္း ဝါသနာအရ ေမြးျမဴေလ့ရွိၾက သည္။ ဟင္းစားအတြက္ တစ္ပိုင္တစ္ႏိုင္ ေမြးေလ့ရွိ ေသာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ိဳးမ်ားမွာ ေညာင္ကန္ၾကက္၊ ၾကက္လည္ေျပာက္၊ ၾကက္ေမႊးလန္၊ စစ္တေကာင္း ၾကက္၊ ရွမ္းၾကက္၊ ခ်င္းၾကက္စသည္တို႔ ျဖစ္သည္။ ၾကက္တိန္ညင္ႏွင့္ ေရႊတဆုပ္တို႔ကို ဝါသနာအရ အလွေမြးျမဴၾကသည္။ တိုက္ၾကက္မ်ားကို ၾကက္ တိုက္ၿပိဳင္ပြဲမ်ားအတြက္ ေမြးျမဴေလ့ရွိၾကသည္။ တိန္ညင္ၾကက္မ်ားသည္ အခ်ိန္မွန္မွန္ တြန္ေလ့ရွိ သည့္အတြက္ နာရီၾကက္အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ နယ္ စပ္ေဒသမ်ားမွာ တ႐ုတ္႐ိုးရာ ခမည္းၾကက္အျဖစ္ လည္းေကာင္း ထင္ရွားသည္။ အသက္ေသသည္ အထိ ခြပ္တတ္ၾကေသာ တိုက္ၾကက္မ်ားသည္ အႏိုင္ မခံ အ႐ႈံးမေပးလိုေသာ စိတ္ဓာတ္၊ ၾက့ံၾက့ံခံႏိုင္ေသာ စိတ္ဓာတ္၊ ရဲရင့္ေသာ စိတ္ဓာတ္မ်ားရွိၾကသည္။
ရင္အုပ္ၾကြက္သားမ်ား သန္မာၿပီး ေပါင္ၾကြက္သား မ်ားလည္း ေတာင့္တင္းသည္။ ေျခေထာက္တြင္ ပါရွိသည့္အတက္ကို တစ္ေကာင္ႏွင့္ တစ္ေကာင္ တိုက္ခိုက္ရာတြင္ အသုံးျပဳသည္။
တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဆင္းသက္ေပါက္ဖြားလာခဲ့ေသာ ေရေျမေဒသကို လိုက္၍ အရြယ္အစားႏွင့္ အေရာင္အေသြးမ်ားကြဲျပား ႏိုင္ေသာ္လည္း အေျခခံမ်ိဳးဗီဇ သေဘာသဘာဝမွာ အတူတူပင္ ျဖစ္ၾကသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ေဒသ အသီးသီးတြင္ ေမြးျမဴထားေသာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား ၏ မ်ိဳးဗီဇဆက္စပ္မႈ (Genetic Relationship)၊ တစ္နည္းအားျဖင့္ ေဆြမ်ိဳးနီးစပ္မႈသည္ တျခား အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားရွိ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ိဳးမ်ားႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္ ပါက ေဆြမ်ိဳးပို၍နီးသည္ဟု ေျပာႏိုင္ေသာ္လည္း ျမန္မာ့ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားႏွင့္ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံရွိ တိုင္းရင္းၾကက္ မ်ားအၾကား ေဆြမ်ိဳးေဝးကြာသည္၊ ေသြးေဝးသည္ဟု မဆိုႏိုင္ပါ။
တစ္အိမ္တည္းေန တစ္မိတည္းေပါက္ၾကသည့္ ေမာင္ႏွမသားခ်င္း အခ်င္းခ်င္း ေသြးနီးသကဲ့သို႔ တစ္နယ္ တစ္ေက်းရွိ ေဆြမ်ိဳးေပါက္ေဖာ္မ်ားႏွင့္လည္း ေသြးမေဝး သည့္ သေဘာအတိုင္းပင္ ျဖစ္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားႏွင့္ အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံရွိ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ တူညီေသာတိုင္းရင္း ၾကက္ ေဆြမ်ိဳးအုပ္စုႀကီးေအာက္တြင္ ပါဝင္ေန၍ ျဖစ္ သည္။ ထို႔အျပင္ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတိုင္း အိမ္ေမြးၾကက္(Domestic fowl) အမ်ိဳးအစားတြင္ ပါဝင္ၿပီး အိမ္ေမြးၾကက္မ်ားသည္ ၾကက္နီမ်ိဳး (Gallus gallus) ၊ ၾကက္ညိဳမ်ိဳး (Gallus
sonnerati) ၊ သီဟိုဠ္မ်ိဳး (Gallus lafayettei) ႏွင့္ ၾကက္စိမ္းမ်ိဳး(Gallus varius) စသည့္ ေတာၾကက္ ေလးမ်ိဳးအနက္ တစ္မ်ိဳး သို႔မဟုတ္ တစ္မ်ိဳးထက္ပို ေသာ ေတာၾကက္မ်ိဳးမ်ားမွ ဆင္းသက္လာခဲ့ၾကသည္ ဟု အဆိုရွိပါသည္။ ၾကက္နီမ်ိဳးတြင္Gallus
gallus gallus , Gallus gallus
spacideus, Gallus gallus jabouilei,
Gallus gallus bankiva, Gallus ဟူ၍ မ်ိဳးစိတ္ငါးခု ထပ္မံခြဲျခားႏိုင္ၿပီး အိမ္ေမြးၾကက္မ်ားသည္Gallus gallus gallus မွ ဆင္းသက္လာသည္ဟု သုေတသနတစ္ခုမွဆိုသည္။ ေဒသ အသီးသီးရွိ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ တူညီေသာ ဘိုးေဘး မ်ားမွ ဆင္းသက္လာၾက၍ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားအၾကား မ်ိဳးဗီဇသည္ ေသြးမေဝးၾကျခင္းျဖစ္သည္။
ပုံ(၁)တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ မ်ိဳးဗီဇဆက္စပ္မႈျပပုံ(Phylogenic tree) ကို ေလ့လာၾကည့္ပါက ျမန္မာ၊ ထိုင္း၊ လာအို၊ အင္ဒိုနီးရွားတို႔မွ တိုင္းရင္းၾကက္ အုပ္စု မ်ားအပါအဝင္ ၾကက္နီမ်ိဳးစိတ္ သံုးမ်ိဳး (Gallus gallus
gallus , Gallus gallus spacideus, Gallus gallus
jabouilei)၊ ေရႊဒဂၤါး၊ ေငြနားျဖဴ၊ ေအာစၾတာေလာ့ အစရွိ သည့္ စီးပြားျဖစ္ေမြးျမဴေရး ၾကက္သံုးမ်ိဳးႏွင့္ ဆပ္ဆုမႏွင့္ ဆပ္ဆုမ ဂ်ိဒိုးရီ(Satsuma &Satsumajidori) စသည့္ မ်ိဳးျမႇင့္ထားေသာ ဂ်ပန္တိုင္းရင္းၾကက္ႏွစ္မ်ိဳးတို႔ ပါဝင္ ေသာ အဓိကအကိုင္းအခက္ႀကီး(Main Branch) တစ္ခု ႏွင့္ ၾကက္စိမ္းမ်ိဳး (Gallus varius) ႏွင့္ အင္ဒိုနီးရွားမွ ၾကက္နီမ်ိဳးစိတ္တစ္ခုျဖစ္သည့္ Gallus gallus bankiva တို႔ ပါဝင္ေသာ အဓိကအကိုင္းအခက္ႀကီးတစ္ခု စုစု ေပါင္း အဓိကအကိုင္းအခက္ႀကီးႏွစ္ခု အျဖစ္ ခြဲထြက္ေနသည္ ကို ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ သည္။ အဓိက အကိုင္းအခက္ႀကီး တစ္ခုတည္းတြင္ ပါဝင္ဖြဲ႕စည္းေန သည့္ အုပ္စုမ်ားသည္ မ်ိဳးဗီဇဆက္စပ္မႈ ပို၍နီးစပ္ၿပီး တစ္နည္း ေဆြမ်ဳိးခ်င္းပိုနီး၍ အဓိက အကိုင္းအခက္ တစ္ခုထဲတြင္ မပါဝင္ပါက ေဆြမ်ိဳးနီးစပ္မႈ ေဝးကြာ သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အဓိက အကိုင္းတစ္ကိုင္းထဲတြင္ ပါဝင္ သည့္ ျမန္မာ၊ ထိုင္း၊ လာအို၊ အင္ဒိုနီးရွားမွ တိုင္းရင္း ၾကက္မ်ား၊ ၾကက္နီမ်ိဳးစိတ္ သံုးမ်ဳိး စီးပြားျဖစ္ ေမြးျမဴေရး ၾကက္မ်ားႏွင့္ ဂ်ပန္တိုင္းရင္းၾကက္မ်ဳိး ႏွစ္မ်ိဳးတို႔သည္ ေဆြမ်ဳိးခ်င္း နီးစပ္ၾကသည္။
ၾကက္စိမ္းမ်ိဳး(Gallus
varius)ႏွင့္ အင္ဒိုနီးရွားမွ ၾကက္နီမ်ိဳးစိတ္တစ္မ်ိဳး (Gallus gallus bankiva) တို႔သည္ အဓိက အကိုင္း တစ္ကိုင္းအျဖစ္ ခြဲထြက္ေနေသာေၾကာင့္ တိုင္းရင္းၾကက္ မ်ားႏွင့္လည္းေကာင္း၊ စီးပြားျဖစ္ေမြးျမဴေရးၾကက္မ်ား၊ အျခားေတာၾကက္မ်ိဳးမ်ားႏွင့္လည္းေကာင္း ေဆြမ်ိဳးခ်င္း ေဝးကြာေၾကာင္း ေတြ႕ႏိုင္သည္။ တစ္ဖန္ တိုင္းရင္းၾကက္ မ်ား ပါဝင္သည့္ အဓိကအကိုင္းႀကီးထဲတြင္ ျမန္မာ၊ အင္ဒိုနီးရွား၊ ထိုင္း၊ လာအိုတို႔မွ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားႏွင့္ ၾကက္နီမ်ိဳးစိတ္ သံုးမ်ိဳးတို႔ပါဝင္သည့္ အုပ္စုႀကီးတစ္ခုကို ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ပါသည္။
စီးပြားျဖစ္ ေမြးျမဴေရးၾကက္မ်ား ႏွင့္ ဂ်ပန္တိုင္းရင္းၾကက္မ်ိဳးမ်ားကိုမူ သီးျခားအုပ္စု မ်ားအျဖစ္ ေတြ႕ျမင္ႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တိုင္းရင္း ၾကက္မ်ားသည္ ၾကက္နီမ်ိဳးစိတ္မ်ားႏွင့္ မ်ိဳးဗီဇနီးစပ္ စြာ ရွိေနၿပီး တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား အခ်င္းခ်င္းတြင္လည္း ျမန္မာႏွင့္ လာအိုတို႔မွ တစ္တြဲ၊ ထိုင္းႏွင့္ အင္ဒိုနီးရွား တို႔မွ တစ္တြဲ နီးကပ္စြာအုပ္စုဖြဲ႕ေနၾကသျဖင့္ ျမန္မာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားတြင္ ေတြ႕ရသည့္ ဝိေသသတခ်ိဳ႕ ကို အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားရွိ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားတြင္ လည္း ေတြ႕ေကာင္းေတြ႕ႏိုင္သည္။
ကြယ္လြန္သြားသည့္ ကြၽန္မ၏ဆရာႀကီး ပါေမာကၡ ေဒါက္တာေအာင္သန္းသည္ တစ္ခ်ိန္ကFAO အစီ အစဥ္ျဖင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ ဖြင့္လွစ္သည့္ မ်ိဳးဗီဇအရင္း အျမစ္မ်ား ထိန္းသိမ္းေရးသင္တန္း (Conservation
for Genetic Resources) သို႔ တက္ေရာက္ခဲ့ဖူးပါ သည္။ ဆရာႀကီးက‘သူတို႔ထိုင္းႏိုင္ငံမွ အရည္အေသြး ေကာင္းသည့္ၾကက္ဆိုၿပီးလိုက္ျပ၍ ၾကည့္လိုက္ရာ ေက်ာက္ပန္းေတာင္းက ၾကက္နဲ႔ တစ္ပုံစံတည္း ပဲဟု ေျပာျပခဲ့ဖူးသည္။ဤေနရာတြင္ ကြၽန္မ၏သုေတ သနေတြ႕ရွိခ်က္ကို တင္ျပလိုပါသည္။ မ်ဳိးဗီဇ အမွတ္ အသား (Genetic Marker) ၁ဝ၂ ခုကို အသုံးျပဳ၍ ျမန္မာ၊ ထိုင္း၊ လာအိုႏိုင္ငံမ်ားရွိ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား ၏ မ်ဳိးဗီဇဆိုင္ရာ အုပ္စုဖြဲ႕စည္းပုံ (Population
Structure) ကို သုေတသနျပဳခဲ့သည္။ အထက္တြင္ တင္ျပခဲ့သည့္အတိုင္း တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ ေရ ေျမေဒသ အသီးသီးတြင္ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာကတည္း က အသားတက်ေနထိုင္ခဲ့ၾကၿပီး သက္ဆိုင္ရာအုပ္စု မ်ားတြင္ သက္ဆိုင္ရာ မ်ိဳးဗီဇမူရင္းမ်ား (Genetic
Origin)ႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းထားၾကသည္။ ွအမကခအကမန ဟုေခၚသည့္ ေဆာ့ဖ္ဝဲကိုသုံး၍ အုပ္စုဖြဲ႕စည္းပုံကို ဆန္းစစ္ရာ ပုံ (၂) တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ အုပ္စုဖြဲ႕စည္းပုံ ကို ရရွိသည္။ ျမန္မာ၊ ထိုင္းႏွင့္ လာအိုႏိုင္ငံတို႔ရွိ တိုင္းရင္း ၾကက္မ်ားသည္ အုပ္စုတစ္စုစီ၊ တစ္စုစီအျဖစ္ ဖြဲ႕စည္း ေနၿပီး သက္ဆိုင္ရာအုပ္စုအတြက္ သက္ဆိုင္ရာ မ်ိဳးဗီဇ မူရင္း (Genetic Origin)ႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းထားသည္။ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇမူရင္းသည္ အျပာ ေရာင္၊ ထိုင္းတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇ မူရင္းသည္ အဝါေရာင္၊ လာအိုတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇမူရင္း သည္ အနီေရာင္ျဖင့္ ကိုယ္စားျပဳသည္။ ထိုင္းႏွင့္ လာအိုတို႔မွ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇဖြဲ႕စည္းပုံတြင္ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇမူရင္း (အျပာေရာင္) မ်ား ေရာေႏွာေနသည္ကို ေတြ႕ျမင္ႏိုင္သည္။ ျမန္မာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ အုပ္စုဖြဲ႕စည္းပုံတြင္ မည္သည့္ မ်ိဳးဗီဇမူရင္းမွ ေရာေႏွာျခင္းမရွိဘဲ၊ ျမန္မာတိုင္းရင္း ၾကက္၏ မ်ိဳးဗီဇမူရင္းတစ္မ်ိဳးတည္းျဖင့္သာ ဖြဲ႕စည္း ထားေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။ ဤရလဒ္အရ ျမန္မာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ မ်ိဳးဗီဇအေရာအေႏွာ မရွိ၊ မူရင္းစစ္မွန္သည့္ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားဟု ေျပာႏိုင္သည္။
ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇမူရင္းမ်ား သည္ ထိုင္းတိုင္းရင္းၾကက္မ်ားဆီသို႔ အဘယ္ေၾကာင့္ ေရာေႏွာေနသနည္းဟု ေမးစရာရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ႏွင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံသည္ ပထဝီအေနအထားအရ နယ္နိမိတ္ ခ်င္း ထိစပ္လ်က္ရွိေနသည့္အျပင္ ေတာင္ငူေခတ္ႏွင့္ ကုန္းေဘာင္ေခတ္မ်ားတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံတို႔ အၾကား စစ္ပြဲမ်ား အထင္အရွားရွိခဲ့သည္။ ထိုသို႔ စစ္ပြဲ မ်ားရွိခဲ့စဥ္က ျမန္မာစစ္သည္ေတာ္မ်ားႏွင့္အတူ ျမန္မာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားကို ရိကၡာအျဖစ္ သယ္ေဆာင္သြား ဖြယ္ရွိသည္။ ကုန္သည္မ်ားကလည္း သယ္ေဆာင္သြား ႏိုင္ပါသည္။ အဆိုပါရိကၡာအျဖစ္ သယ္ေဆာင္သြား ေသာ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ ထိုင္းႏိုင္ငံရွိ ေဒသခံၾကက္မ်ားႏွင့္ ေရာေႏွာယွက္တင္ရာမွ မ်ိဳးဗီဇ မ်ား ေရာေႏွာသြားႏိုင္ဖြယ္ရွိသည္။
အဆိုပါ ေရာေႏွာသြားေသာ မ်ိဳးဗီဇမ်ားကို မ်ိဳးဆက္အဆင့္ဆင့္ ဆင့္ပြား သယ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ပါသည္။
ႏွစ္ကာလၾကာေသာအခါ ယခုကဲ့သို႔ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇမူရင္းမ်ားကို ထိုင္းတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇတြင္ ေရာေႏွာစြာ ေတြ႕ျမင္ရျခင္းျဖစ္သည္ဟု ယူဆမိပါသည္။
(ထင္ျမင္ယူဆမႈသက္သက္ သာျဖစ္ပါသည္) ဤသို႔ ယူဆရျခင္းမွာ သုေတသနတြင္ ထိုင္းႏိုင္ငံဘက္မွ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ ေသြးနမူနာမ်ား ေကာက္ယူခဲ့ေသာ ေဒသမ်ားမွာ နန္၊ ခ်င္း႐ိုင္၊ လန္ပန္၊ ကခ်နာဘူရီအစရွိေသာ ထိုင္းႏိုင္ငံ၏ ေျမာက္ပိုင္း ေဒသမ်ားပါဝင္ၿပီး၎ေဒသမ်ားသည္ တစ္ခ်ိန္က ျမန္မာႏွင့္ ထိုင္းတို႔ စစ္မက္ျဖစ္ပြားရာေဒသမ်ားျဖစ္ခဲ့ေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိ ခဲ့ရေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ အထက္က ဆရာႀကီး ဦးေအာင္သန္း ေျပာခဲ့ဖူးသည့္ 'ထိုင္း ႏိုင္ငံမွ အရည္အေသြးေကာင္းသည္ဆိုသည့္ၾကက္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေက်ာက္ပန္းေတာင္းမွ ၾကက္ႏွင့္ တစ္ပုံစံတည္း' ဆိုသည့္အခ်က္မွာ ျဖစ္ႏိုင္ဖြယ္ရွိပါသည္။ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ားသည္ မ်ိဳးဗီဇအေရာ အေႏွာကင္းသည့္ မ်ိဳးဗီဇသန္႔စင္သည့္ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ားျဖစ္ၾကပါ သည္။ သို႔ေသာ္ ကြၽန္မ၏သုေတသနတြင္ ရန္ကုန္၊ မႏၲေလး ႏွင့္ ပဲခူး ေဒသမ်ားမွ ျမန္မာတိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ ေသြးနမူနာမ်ားကိုသာ အသုံး ျပဳခဲ့ရပါသည္။ အကယ္၍ ျမန္မာႏိုင္ငံအႏွံ႔အျပား ေဒသအသီးသီးရွိ တိုင္းရင္းၾကက္နမူနာမ်ားကို အသုံးျပဳ၍ ေလ့လာဆန္းစစ္ပါက ျမန္မာ တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား၏ မ်ိဳးဗီဇစစ္မွန္မႈကို ယခုထက္ပို၍ ခိုင္ခိုင္မာမာ ထုတ္ေဖာ္ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။
မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အသားက႑အတြက္ အသားစား ၾကက္၊ ဥစားၾကက္အစရွိသည့္ စီးပြားျဖစ္ ၾကက္ေမြးျမဴေရးကိုလည္း အရွိန္အဟုန္ျဖင့္ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္သြားရမည္ျဖစ္သလို အခ်ိန္ ၾကာျမင့္စြာကတည္းက ျမန္မာ့ေရေျမသဘာဝႏွင့္ အသားတက်ရွိခဲ့ ေသာ၊ မ်ိဳးဗီဇစစ္မွန္၍ အဖိုးတန္လွေသာ ျမန္မာ့တိုင္းရင္းၾကက္မ်ား ကိုလည္း ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းေမြးျမဴသြားသင့္ေၾကာင္း အၾကံျပဳတင္ျပ အပ္ပါသည္။
Credit today myanmar
https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=193431257854331&id=100015623734146
ျမန္မာေရာင္နီသစ္ တိုင္းရင္ၾကက္ေမြးျမဴေရး
09 455 050 531
09 780 053 225
ျမန္မာေရာင္နီသစ္ တိုင္းရင္ၾကက္ေမြးျမဴေရး
09 455 050 531
09 780 053 225
Monday, August 7, 2017
ဦးမိုးျမင့္ MPRL E&P ေရနံႏွင့္ဓါတ္ေငြကုမၸဏီ
လွ်ပ္စစ္ႏွင့္စြမ္းအင္၀န္ျကီး ဦး၀င္းခိုင္.ႏွင့္ ဧရာ၀တီတိုင္း ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ မန္းေဂ်ာ္နီတို႕.ၾသဂုတ္ ၅-၂၀၁၇ မွာ၊ ဓါတ္ေငြ႕သိုက္ (ရခိ္ုင္ကမ္းရိုးတမ္း၊ ဧရာ၀တီတိုင္း) A6 ကမ္းလြန္အကဲျဖတ္တြင္း ျပည္သစ္(၁) ကို သြားေရာက္ၾကည့္ရႈၾကပါတယ္။. .သဘာ၀ဓါတ္ေငြ၊ တေန႕ကုဗေပသန္း၅၀ ထုတ္ႏိုင္မယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ . MPRL, Woodside, TEMP ကုမၸဏီ (၃)ခု ဖတ္စပ္ထုတ္လုပ္ေနတဲ့ ပထမဆံုး ဓါတ္ေငြ႕တြင္းျဖစ္ပါတယ္။
.
ျမန္မာႏိုင္ငံက ထိုင္း၊ တရုပ္ႏိုင္ငံမ်ားကို ရတနာ၊ ရဲတခြန္၊ ေဇာတိက နဲ႕ ေရႊ ကမ္းလြန္ဓါတ္ေငြ လုပ္ငန္းမ်ားက ဓါတ္ေငြေရာင္းခ်မႈကေန တႏွစ္ကို US$ 4.0 billion ရရွိေပမဲ့ ၂၀၁၅-၁၆ မွာေတာ့ ေစ်းက်တဲ့အတြက္ US$ 2.6 billion ပဲ ရရွိပါတယ္။ အားလံုးနီးပါး ထိုင္းနဲ႕တရုပ္ ႏိုင္ငံသံုးဖို႕ ေရာင္းခ်ရပါတယ္။ အခ်ိဳ႕အနည္းငယ္ကိုေတာ့ ျပည္တြင္း ဓါတ္ေငြလွ်ပ္စစ္ဓါတ္အား အစိုးရနဲ႕ပုဂၢလိက စက္ရံုမ်ားအတြက္ ေရာင္းခ်ေပးပါတယ္။
လုပ္ကြက္ A6 ဓါတ္ေငြ ့သိုက္ ကို ျမန္မာ ေရနံရွာေဖြေရးကုမၸဏီ MPRL E&P က၂၀၁၂ ကတည္းက ေတြ႕ရွိျပီး၊ စီးပြားျဖစ္ထုတ္လုပ္ႏိုင္ေၾကာင္း ေၾကျငာပါတယ္။ ထုတ္လုပ္ဖို႕ စီမံကိန္းလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဓါတ္ေငြသိုက္ကိုေတာ့ လုပ္ကြက္ M3, A6, AD7 ေတြမွာ စီးပြားျဖစ္ ထုတ္လုပ္မယ္ျဖစ္ပါတယ္။ ၾသစေၾတးလ်ား Woodsite ေရနံကုမၸဏီက ေရနံတူးစင္ (၄)ခု တူးေဖၚဖို႕ စီမံကိန္းရွိပါတယ္။
.
.
.
မိုက္ကယ္မိုးျမင့္
ျမန္မာႏိုင္ငံက ၿပိဳင္ဘက္ကင္း ေရနံသူေဌးႀကီးျဖစ္ျပီး လုပ္ကြက္ A6 ဓါတ္ေငြသိုက္ကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိျပီးတဲ့ေနာက္ ျမန္မာ့စြမ္းအင္၀န္ႀကီးဌာန၏ ေရနံတြင္းေလးခုကို တူးေဖာ္လုပ္ကိုင္ခြင့္ကို ရရွိသြားပါတယ္။ ႏုိင္ငံတကာကုမၸဏီေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက သူႏွင့္ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္လိုေနၾကပါတယ္။
အေမရိကန္အစိုးရက သူ႔ကို နာမည္ပ်က္စာရင္းသြင္းထားမႈကို ေအာင္ျမင္စြာ ပယ္ဖ်က္ႏိုင္ခဲ့သူတစ္ဦးျဖစ္ျပီး၊ စြမ္းအင္ကုမၸဏီ ၆၁ ခု တင္ဒါ အျပိဳင္ေလွ်ာက္ခ်ိန္က ကမ္းလြန္ေရနံလုပ္ခြင့္ လိုင္စင္ခ်ေပးရရိွမႈကေန ေရနံလုပ္ငန္း ေအာင္ျမင္မႈ စတင္ခဲ့ပါတယ္။
.
.
ဘ၀ျဖစ္စဥ္
၁၉၅၂ ေမြးဖြားခဲ့ပါတယ္။ ရန္ကုန္အဂၤလိပ္မက္သဒစ္ေက်ာင္းမွာ ပညာဆည္းပူးခဲ့ျပီး၊ ႐ူပေဗဒဘာသာရပ္ျဖင့္ ဘဲြ႕ရခဲ့ပါတယ္။ ေလယာဥ္မွဴးအျဖစ္ ျမန္မာအစိုးရေလေၾကာင္းလိုင္းတြင္ ၁၃ ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာ အမႈထမ္းခဲ့တယ္။ စစ္အာဏာရွင္ ဦးေန၀င္း ေလယာဥ္ပ်ံကို ေမာင္းေပးဖူးေပမဲ့ ဦးေန၀င္းကို စကားပင္ ေကာင္းေကာင္းမေျပာခဲ့ဖူးလို႕ ဆိုပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို စိတ္ပ်က္လာၿပီး ၀န္ထမ္းဘ၀မွ အလုပ္ထြက္ခဲ့ကာ ႏိုင္ငံျခားထြက္ခဲ့ပါတယ္။ Shell ေရနံကုမၸဏီမွာ ပညာရွင္အျဖစ္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္နယ္က ေလေၾကာင္းပစၥည္းတင္လုပ္ငန္း ႏွစ္အနည္းငယ္ လုပ္ကိုင္ခဲ့ျပီး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံသုိ႔ ျပန္လာခဲ့ပါတယ္။
ျမင့္ႏွင့္ေရာင္းရင္းမ်ားကုမၸဏီ ေရနံလုပ္ငန္းကုမၸဏီ တည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၆ တြင္ သူက MPRL E & P အမည္ရွိ သူ၏ အဓိကကုမၸဏီကို တည္ေထာင္ျပီး၊ အေမရိကန္ဘိတ္ကာဟုခ်္ကုမၸဏီႏွင့္ ဖက္စပ္လုပ္ရင္း၊ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ကုမၸဏီက ျမန္မာက ထြက္ခြာခ်ိန္ ဦးမိုးျမင့္ ပဲက်န္ရစ္ခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အေျခအေန ပိုမိုဆုိးရြားရြားလာျပီး ႏိုင္ငံတကာအေရးယူပိတ္ဆို႔မႈမ်ား၊ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား၏ ဖိအားမ်ားေအာက္တြင္ ဦးမိုးျမင့္က အစိုးရလုပ္ငန္းမ်ားကို လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈမ်ား မရွိရေအာင္ လုပ္ခဲ့တယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ အခြန္ေငြအမ်ားဆံုးေဆာင္သူ ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွာေတာ့ အေမရိကန္အစိုးရက သူ႕ကို ဗီဇာပိတ္ခဲ့ေပမဲ့ ေနာက္ႏွစ္တြင္ ျပန္ေပးခဲ့သည္။
.
ဦးစြာပထမ ျမန္မာ့ ကမ္းလြန္ေရနံလုပ္ငန္းမ်ားဆီကို အစားအေသာက္ပို႕တဲ့ ကန္ထရိုက္မ်ားနဲ႕ စာဖိုမႈး၄၀၀ေက်ာ္လုပ္ငန္းကို ေအာင္ျမင္စြာလုပ္ကိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္း အစိုးရက ေရနံရွာေဖြေရး လုပ္ဖို႕ကမ္းလွမ္းခ်ိန္ အဆင္ေျပေနတဲ့မိမိလုပ္ငန္းေၾကာင့္ ၾကီးမားတဲ့ေရနံရွာေဖြျခင္းကို မလုပ္ခ်င္ပါခဲ့ပါဘူး။ ေနာက္ပိုင္း လုပ္ရင္းနဲ႕ ၀န္ထမ္းအရည္ေသြးကို အထူးဥိးစားေပး၊ ေလ့က်င့္ေပးပါတယ္။ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားမ်ားကို ပညာသင္ဆုေပးျခင္း၊ အရည္ေသြးျမွင့္သင္တန္းမ်ားနဲ႕တိုးတက္လာခဲ့ပါတယ္။ ၀န္ထမ္း၂၅% ဟာ သူနဲ႕ အႏွစ္၂၀ေက်ာ္ မိသားစုစိတ္ဓါတ္နဲ႕ အတူလုပ္ကိုင္တဲ့ ၀န္ထမ္းမ်ားျဖစ္ပါတယ္။
၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ျမန္မာအစိုးရ ေျပာင္းလဲသြားျပီး၊ ယခုအခ်ိန္မွာ ဦးမိုးျမင့္ ကုမၸဏီမွာ ကမ္းလြန္ေရနံလုပ္ငန္း ၃၀ ရွိပါတယ္။ IOR-4 IOR-6 ျပည္ျမိဳ႕ ေရနံေျမ မ်ားကိုလဲ လုပ္ပိုင္ခြင့္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာကမ္းလြန္ေရနံလုပ္ငန္းကို ျပည္တြင္းကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ တဲြလုပ္ရတဲ့ သတ္မွတ္ခ်က္ရယ္၊ သူတို႕ကုမၸဏီရဲ့ ေဒသဘူမိေဗဒ ဗဟုသုတအမ်ားႀကီးေၾကာင့္ ေအာင္ျမင္ရတယ္လို႕ ေျပာပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံ ရြက္ေလွအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဥကၠဌ အေနနဲ႕ မိုက္ကယ္မ်ိဳးျမင့္ က ျမန္မာႏို္င္ငံရြက္ေလွအဖြဲ႕ကို ၂၀၁၃ ဆီးဂိမ္း ေခါင္းေဆာင္ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ သူ႕ရဲ့သား၂ေယာက္၊ ဖုန္းေက်ာ္မိုးျမင့္နဲ႕ စည္သူမိုးျမင့္တို႕ Half Rater ရြက္ေလွျပိဳင္ပြဲမွာ ေရႊတံဆိပ္ရခဲ့ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့၁၀ႏွစ္ကလည္း သူတို႕၂ေယာက္ (၁၆ႏွစ္၊ ၁၉ႏွစ္အရြယ္) ဆီးဂိမ္းရြက္ေလွျပိဳင္ပြဲမွာလဲ ေရႊတံဆိပ္ရခဲ့ဖူးပါတယ္။
.
ျမန္မာ့ကမ္းလြန္ လုပ္ကြက္ A6 ရင္းႏွီးျမွတ္ႏွံမႈကို MPRL E&P 20%, Woodside Energy (Myanmar) Pte., Ltd 40%, Total E&P Myanmar (TEPM) 40% ပါ၀င္ၾကပါတယ္။ ျပည္သစ္(၁) တြင္းကို ပုသိမ္ျမိဳ႕အေနာက္ေျမာက္ဖက္ ၉၀ ကီလိုမီတာ၊ ေရနက္ ၂၀၀၀ မီတာမွာ ဇြန္ ၁၀ရက္ေန႕ စတင္တူးေဖာ္ျပီး၊ အနက္ ၃၅၄၂ မီတာမွာ သဲေၾကာကို Drill Stem Test စမ္းသပ္အတည္ျပဳျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။
.
.
ကမ္းလြန္ေထာက္ပံ့ေရး အေျခစိုက္စခန္း
MPRL E & P ကုမၸဏီအုပ္စုက က်ပ္ဘီလီယံ ၅၀ တန္ (US$ 4 million) ကမ္းလြန္ေထာက္ပံ့ေရး အေျခစိုက္စခန္းတစ္ခု လုပ္ခြင့္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ငပုေတာၿမိဳ႕ နယ္၊ င႐ုတ္ေကာင္းၿမိဳ႕နယ္ခဲြမွာ တည္ေဆာက္ေနပါတယ္။ ေနာက္ေလးငါးႏွစ္ 2021, 2022 ေလာက္မွာ ဒီေနရာတစ္၀ိုက္မွာ ေရနံကုမၸဏီ ရွစ္ခုေလာက္လာၾကမွာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့ကမ္းလြန္ ေရနံနဲ႕ဓါတ္ေငြအတြက္ စင္ကာပူနဲ႔ ထိုင္းႏုိင္ငံ ရေနာင္းရွိ ကမ္းလြန္ေထာက္ပံ့ေရးလုပ္ငန္းေတြကုိ လက္လႊဲရယူဖို႕ ျဖစ္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ ေျမဧက ၃၀ က်ယ္၀န္းျပီး ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံခြင့္ ကာလ ႏွစ္ ၃၀ ၾကာျမင့္မွာျဖစ္ပါတယ္။
.
.
အခု A7 လုပ္ကြက္ ေရနံမ်ားထြက္လာရင္၊ ဘယ္လို ေရာင္းခ်မယ္ မထုတ္ျပန္ေသးေပမဲ့၊ အစိုးရေပၚလစီအသစ္အရ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ပဲ အသံုးျပဳဖို႕ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ လက္ရွိ ၂၀၁၅-၁၆ မွာ ဓါတ္ေငြ ကုဗေပ ၅၁၅ ဘီလ်ံ ျပည္ပတင္ပို႕ေရာင္းခ်ပီး၊ ကုဗေပ ၁၆၀ ဘီလ်ံ ကို ျပည္တြင္းအတြက္ သံုးစြဲမယ္လို႕ အစိုးရက ေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။
လုပ္ကြက္ A7 ပထမဆံုးထုတ္လုပ္မႈက တေန႕ ကုဗေပ၅၀သန္း၊ တစ္ႏွစ္မွာ ကုဗေပ ၁၈ဘီလ်ံ ထုတ္ႏိုင္ပါမယ္။ အျခားတြင္းမ်ားလည္း ဆက္လက္တူးေဖာ္မယ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဝမ္းသာစရာပါ . .တကယ္ျဖစ္ပါေစ. . ျမန္ျမန္ထုတ္သံုးႏိုင္ပါေစ. .
.
.
.
ကိုးကား
၁။ Offshore Energy Today, မန္းေဂ်ာ္နီေဖ့ဘုတ္ နဲ႕ ျမန္မာသတင္းေဆာင္းပါးမ်ား။
https://www.facebook.com/mahnjohnny/posts/1564914816916529
.
၂။ Moe Myint Myanmar's go to tycoon, Financial Times, author Micheal Peel ေရးတဲ့ 7Day News ဘာသာျပန္ေဆာင္းပါး၊
https://koshwehtoo.wordpress.com/category/michael-moe-myint/
၁။ Offshore Energy Today, မန္းေဂ်ာ္နီေဖ့ဘုတ္ နဲ႕ ျမန္မာသတင္းေဆာင္းပါးမ်ား။
https://www.facebook.com/mahnjohnny/posts/1564914816916529
.
၂။ Moe Myint Myanmar's go to tycoon, Financial Times, author Micheal Peel ေရးတဲ့ 7Day News ဘာသာျပန္ေဆာင္းပါး၊
https://koshwehtoo.wordpress.com/category/michael-moe-myint/
၃။ ဦးမိုးျမင့္ေျပာျပခ်က္။
https://www.youtube.com/watch?v=bZBH4H0SY44
https://www.youtube.com/watch?v=z5-Bu_Ch0Qw
.
၄. ပံုမ်ား၊ ဦးမိုးျမင့္၊ လုပ္ကြက္ A6, တူးစင္ Dhirubhai Deepwater KG2 (DDKG2)
https://www.youtube.com/watch?v=bZBH4H0SY44
https://www.youtube.com/watch?v=z5-Bu_Ch0Qw
.
၄. ပံုမ်ား၊ ဦးမိုးျမင့္၊ လုပ္ကြက္ A6, တူးစင္ Dhirubhai Deepwater KG2 (DDKG2)
Sunday, August 6, 2017
Oil and gas exploration and production in Myanmar
Oil and gas exploration and production in Myanmar
Myanmar is one of the world’s oldest oil producers; exporting its first barrel of crude in 1853. Despite this, its upstream sector is still in its infancy. This is due to a number of factors: sanctions, opaque regulatory policy and insufficient investment have all hindered Myanmar’s efforts to realise its oil and gas potential. Since the lifting of sanctions by the US and European Union in 2012, Myanmar has taken active steps to reform its foreign investment laws and has held a number of successful international bid rounds for onshore and offshore oil and gas blocks.
In 2014 Myanmar attracted foreign direct investment totalling US$8 billion, of which more than 35 per cent was generated by the energy sector. E&P companies are attracted by the undoubted potential Myanmar offers. Although, proven energy reserves are still relatively modest, unofficial estimates are extremely promising and those, together with proximity to some large demand centres in Thailand and China have attracted the interest of several major players.
Below we consider the ten things foreign investors looking to invest in Myanmar’s oil and gas industry should know:
01 |Government structure
The Ministry of Energy (MOE) is the coordinating body for all types of energy in Myanmar. The MOE has oversight of four state-owned enterprises/departments:
In addition to the above organisations, in January 2013 the National Energy Management Committee was established with a mandate to streamline Myanmar’s energy policy. The National Energy Management Committee is comprised of the MOE, the MOGE and ten other governmental institutions involved in energy development.
02 |Legal and regulatory framework
Myanmar has several oil and gas related laws, all largely based on British Law Codes of pre-independence Indian Acts. However please note that contrary to the licensing regime of the ‘Anglo-Saxon’ model, a production sharing contract (PSC) is entered into between the MOGE and the relevant foreign investor. For the more explored onshore blocks improved petroleum recovery contracts (IPR) have also been entered into, with three being awarded in the 2013 international onshore bid round. Provided that a conflict with an existing law does not exist, the terms and conditions of such contracts will govern the foreign investor’s rights and obligations.
Foreign investors should be aware that the number of Government entities required to review and approve the PSC is extensive and includes: the MOGE; the Ministry of National Planning and Economic Development (MNPED); the Contract Department of the Attorney General’s office; the Ministry of Finance; the Myanmar Investment Commission (MIC); and the Ministry of Environmental Conversation and Forestry.
03 |The duration of the model PSC
The onshore model PSC has three phases, the Preparation Period, the Exploration Period and (if any) the Development and Production Period. The offshore model PSC has an additional phase: the Study Period.
Preparation period
The Preparation Period is for a six month duration, which can be extended at the discretion of the MOGE. During this period the Contractor is required to commission (i) an Environmental Impact Assessment, (ii) a Social Impact Assessment and (iii) an Environmental Management Plan (the Reports). The preparation of these Reports will count towards to the exploration minimum expenditure requirement. Once the Reports have been prepared they must be approved by the MIC before petroleum operations can commence.
Study Period (for offshore PSCs only)
In Myanmar, while much is known about the onshore geology, there is very little seismic data available for offshore blocks. The Study Period provides the Contractor two years to conduct technical evaluations and assessments prior to the Exploration Period. The model PSC anticipates that there will be a minimum work commitment during this period, but does not specify the amount. The Contractor must disclose all the results of its study to the MOGE. At the end of the Study Period the Contractor may, at its discretion, terminate the PSC and relinquish its rights.
Exploration period
The duration of the Exploration Period is up to six years:
Three years (Initial Exploration Period) + two years (First Extension Period at Contractor’s option) + one year (Second Extension Period at Contractor’s option).
Unlike PSCs in many other jurisdictions there is no phased relinquishment during the Exploration Period. Instead relinquishment occurs at the end of the Exploration Period and amounts to 100 per cent of the contract area, less any discovery area, development and/or production area. In addition, there is an automatic extension of the Exploration Period to allow for completion of seismic or drilling operations or to appraise a discovery.
Development and Production Period
The Development and Production Period commences on the date the Contractor gives notice of a commercial discovery to the MOGE and shall continue to the later of: (i) twenty years from the date of completion of development in accordance with Development Plan, and (ii) the expiration of the petroleum sales contract.
04 |Foreign investment structure
The new Law of Foreign Investment (the FIL), which repeals the previous 1988 Law of Foreign Investment, was enacted in November 2012. The MNPED is the government ministry responsible for foreign investment and the MIC is the regulator responsible for approving foreign investment in Myanmar.
The FIL requires foreign investors to:
An oil and gas investor must be recommended by the MOE before it can receive a permit from the MIC. The MOE is required to makes its recommendation within seven days of the receipt of a recommendation request and the MIC must grant or refuse the permit within ninety days of the date of receipt of the MOGE. In addition the MOE will manage the MIC permit application process, whereas this would be the foreign investor’s responsibility in cases not involving oil and gas.
05 |Local partners
The FIL places a requirement on foreign investors holding an interest in onshore and offshore shallow water blocks to cooperate with a local partner. For onshore blocks, foreign investors are required to cooperate with one of the approved, registered domestic entities listed on the website of the Ministry of Energy. For offshore shallow water blocks a foreign investor must co-operate with, as a minimum, one national company registered with the EPD. No cooperation is required in offshore deep water blocks due to the high costs and technical expertise required.
The level of the local partners’ participation and the form such contribution will take is a commercial decision and is not specified by law. A foreign investor, when negotiating the local partner’s contribution should take into consideration the intention behind this legal requirement, which is to increase the level of experience and knowledge of the local oil and gas industry in Myanmar.
The foreign investor and the local partner will generally sign a memorandum of understanding and subsequently a joint operating agreement (JOA). These agreements will set out the level of participation and the participating interest of the local partner, and the terms of the JOA must be approved by the MOE.
Given the strict penalties imposed on companies found in breach of the UK Bribery Act and US Foreign Corrupt Practices Act and the perceived high level of corruption in Myanmar (see paragraph 10 below) a foreign investor should have a clear understanding of who they are dealing with (particularly given the pervasiveness of the military in commercial and governmental enterprises) to avoid inadvertently violating such laws and should conduct extensive due diligence on local partners and their business associates.
06 |Farm-in opportunities
Following the recent international bid rounds, a number of successful bidders are considering opportunities to reduce their risk exposure through farm-in arrangements. An investor seeking to farm-in should be aware of the following:
07 |Royalty, state participation and other associated costs
Signature bonus
A signature bonus is paid by the Contractor within thirty days of signing the PSC. The amount of the signature bonus is not specified in the model PSCs and is generally a matter of commercial negotiations.
Royalty
A royalty is payable at the rate of 12.5 per cent of ‘Available Petroleum’ i.e. petroleum produced and not used in petroleum operations. The royalty is not recoverable from ‘Cost Petroleum’ (defined below).
Production bonuses
The model PSC provides for production bonuses payable following commercial discovery and thereafter at defined production rates. The production bonus is a progressive per rate of production – US$0.5 million to US$6.0 million for onshore blocks, and US$1 million to US$10 million for offshore blocks.
Guarantee
The Contractor is required to provide a parent company guarantee and a performance bank guarantee in the form set out in the model PSC. The performance bank guarantee equates to 10 per cent of each minimum commitment phase. The MOGE will release the performance bank guarantee no later than twenty days following the date of completion of the respective period. The parent company guarantee requires the parent company to discharge all obligations of the Contractor upon the Contractor’s failure to perform. The risk with this form of guarantee is that the parent company could be seen to be guaranteeing all of the Contractor’s obligations, not just the minimum work commitments. Unfortunately as far as we are aware, the MOGE has been unwilling to accept limitations to this guarantee on the premise that it wishes all parent company guarantees and performance bank guarantees to have the same terms.
State participation
The MOGE has the option to take an interest of 15 per cent to 25 per cent in onshore blocks, and 20 per cent, with the right to increase to 25 per cent if the reserve is greater than five trillion cubic feet on a BOE basis, in offshore blocks. This right is exercisable within three months of the Contractor’s notification of its first discovery. If MOGE elects to exercise its participation option, it must reimburse the Contractor for its portion of previously incurred and ongoing petroleum costs and its portion of the signature bonus.
Employment and training
The model PSCs contain typical provision regarding the employment of local personnel. Notification No. 11/2013 issued by the MNPED, which seeks to implement the FIL, also provides details on employment and training of local staff and the issuance of work and stay permits for expatriate staff. The model PSCs require Contractors to spend at least US$25,000 per year during the Exploration Period and US$50,000 during the Development and Production Period on training funds for onshore PSCs, and at least US$50,000 per year during the Exploration Period and US$100,000 during the Development and Production Period for offshore PSCs. In addition to contributing minimum funds to training, the Contractor must also establish a research and development fund and contribute 0.5 per cent of its share of ‘Profit Petroleum’ – all funds being recoverable from Cost Petroleum. The apparent lack of transparency and objectivity in the allocation and use of these funds however, has caused some Contractors concern.
Cost recovery
Cost recovery is limited to ‘Cost Petroleum’, which is a maximum of 50 per cent of available petroleum for onshore blocks, 60 per cent for offshore blocks and 70 per cent for offshore blocks exceeding a water depth of 2,000 feet. Costs are generally recoverable when incurred or in the financial year in which commercial production occurs, whichever is later. If costs exceed the value of Cost Petroleum they can be carried forward to the next accounting period.
Domestic crude oil and natural gas requirement
The Contractor will be under an obligation to provide 20 per cent of crude oil production or 25 per cent of natural gas to the domestic market of the Contractor’s share of Profit Petroleum (i.e. after deduction of royalty and costs). The MOGE is required to pay the equivalent of 90 per cent of the fair market value in US dollars. We understand that delays in receipt of payment from MOGE have been a major issue for some onshore producers.
08 |Change of control
The Contractor may assign its rights under the PSC to an affiliate or, with prior written approval of the MOGE (not to be unreasonably withheld), to other third parties. On assignment the Contractor will be liable to pay income tax based on the capital gain in accordance with the following rates:
| Capital gain | Income tax rate |
|---|---|
| 1. up to an amount equivalent to MMK100,000 million | 40% |
| 2. an amount equivalent to from MMK100,001 million to MMK150,000 million | 45% |
| 3. an amount equivalent to MMK150,001 million and above | 50% |
The model PSC does not state if the payment is tax or capital gains tax. It is therefore, unclear as to whether this payment is subject to Myanmar’s double taxation agreements. We understand that the Ministry of Finance, on a discretionary basis, gave clarity on this point to those Contractors who requested it.
Prior to March 2014, capital gains in the model PSCs made reference to US dollar tax brackets rather than the Myanmar Kyat. Following the implementation of Union Tax Law 2014, capital gains will now be calculated using the Myanmar Kyat (in accordance with the table above). Currency fluctuation and inflation in Myanmar Kyat may therefore, lead to uncertainty in farm-out arrangements. Such uncertainty will need to be addressed in the commercial agreement reached between the farmor and farmee.
09 |Governing law, dispute resolution and inalienable rights
The model PSCs are governed by the laws of the Republic of the Union of Myanmar. The model PSC for offshore blocks provides for disputes to be settled in accordance with the UNCITRAL Arbitration Rules, in front of three arbitrators in Singapore. Myanmar acceded without reservations to the New York Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitration Awards 1958. Once the Government implements the convention by adopting domestic legislation, the Myanmar courts will be obliged to give effect to any foreign arbitration clause and to enforce arbitral awards made in other member states.
Conversely the model PSC for onshore blocks provides for arbitration conducted under the Myanmar Arbitration Act, 1944 (Myanmar Act IV, 1944). This is far from ideal – the 1944 law is extremely outdated and generally unsuitable for modern day arbitrations. The MOGE had previously indicated that Singapore arbitration under UNCITRAL might be possible for onshore PSCs. However we understand that this was met with opposition from the Attorney General and the MOGE decided not to deviate from the model PSC for onshore blocks.
The model PSCs state that nothing in the PSC shall prevent or limit the Government of Myanmar from exercising its inalienable rights. The concept of ‘inalienable rights’ is not defined. The concern is that this could give the Government of Myanmar the right to set aside the entire PSC if a right contained in the PSC was found to be inconsistent Myanmar’s inalienable rights. We understand that this requirement was inserted in the model PSC at the request of the Attorney General and so is unlikely to be removed in the executed PSCs.
10 |Anti-corruption
Myanmar is perceived as having a high level of corruption, the Transparency International’s (TI) Corruption Perceptions Index, which ranks countries based on how corrupt the public sector is perceived to be, ranked Myanmar 156 out of the 175 countries surveyed in 2014. In the past Global Witness, a UK based advocacy group, has been highly critical of Myanmar’s oil and gas sector, has described it as highly secretive and warned that state revenue could be lost to corruption. However, in July 2014 Myanmar became a candidate member of the ETIT, a global standard under which governments and companies agree to report how much is paid for extracting natural resources. Further, in October 2014 Global Witness confirmed that more than half of the companies who won major oil and gas blocks in Myanmar have declared their ownership structure, setting a ‘global precedent’.
Myanmar has a patchwork of legislation relating to corruption and bribery which has been a crime since the Suppression of Corruption Act in 1948. Myanmar signed and, in 2012 ratified, the United Nationals Convention Against Corruption (UNCAC). Pursuant to its obligation under UNCAC to implement anti-corruption legislation, Myanmar enacted the Anti-Corruption Law in 2013. This law is aimed at the eradication of bribery and provides a more coherent approach than the previous patchwork of laws in relation to corruption that were in place. While this law generally prohibits the bribery or acceptance of bribes by public officials in Myanmar, it is too soon to assess the extent to which it will be actively enforced.
Companies undertaking business in Myanmar should exercise caution to avoid inadvertently violating local anti-corruption laws as well as the laws of other jurisdictions with extraterritorial effect. To the extent possible companies the UK Bribery Act 2010 requires the conducting of meaningful due diligence on agents, intermediaries and joint venture parties when entering into, and throughout the course of, a business relationship. Companies not under the jurisdiction of that Act may still regard the exercise as prudent.
Contacts
Contributing law firm
VDB Loi
ပံု - ဦးမိုးျမင့္ MPRL E&P ေရနံႏွင့္ဓါတ္ေငြကုမၸဏီ
Good News
လွ်ပ္စစ္ႏွင့္စြမ္းအင္၀န္ျကီး ဦး၀င္းခိုင္.ႏွင့္ ဧရာ၀တီတိုင္း ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ မန္းေဂ်ာ္နီတို႕.ၾသဂုတ္၅-၂၀၁၇ မွာ၊ ဓါတ္ေငြ႕သိုက္ (ရခိ္ုင္ကမ္းရိုးတမ္း၊ ဧရာ၀တီတိုင္း) A6 ကမ္းလြန္ အကဲျဖတ္တြင္းကို သြားေရာက္ၾကည့္ရႈၾကပါတယ္။. .သဘာ၀ဓါတ္ေငြ၊ တေန႕ကုဗေပသန္း၅၀ ထုတ္ႏိုင္မယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ . MPRL, Woodside, TEMP ကုမၸဏီ (၃)ခု ဖတ္စပ္ထုတ္လုပ္ေနတဲ့ ပထမဆံုး ဓါတ္ေငြ႕တြင္းျဖစ္ပါတယ္။
.
ျမန္မာႏိုင္ငံက ထိုင္း၊ တရုပ္ႏိုင္ငံမ်ားကို ရတနာ၊ ရဲတခြန္၊ ေဇာတိက နဲ႕ ေရႊ ကမ္းလြန္ဓါတ္ေငြ လုပ္ငန္းမ်ားက ဓါတ္ေငြေရာင္းခ်မႈကေန တႏွစ္ကို US$ 4.0 billion ရရွိေပမဲ့ ၂၀၁၅-၁၆ မွာေတာ့ ေစ်းက်တဲ့အတြက္ US$ 2.6 billion ပဲ ရရွိပါတယ္။ အားလံုးနီးပါး ထိုင္းနဲ႕တရုပ္ ႏိုင္ငံသံုးဖို႕ ေရာင္းခ်ရပါတယ္။ အခ်ိဳ႕အနည္းငယ္ကိုေတာ့ ျပည္တြင္း ဓါတ္ေငြလွ်ပ္စစ္ဓါတ္အား အစိုးရနဲ႕ပုဂၢလိက စက္ရံုမ်ားအတြက္ ေရာင္းခ်ေပးပါတယ္။
လုပ္ကြက္ A6 ဓါတ္ေငြ ့သိုက္ ကို ျမန္မာ ေရနံရွာေဖြေရးကုမၸဏီ MPRL E&P က၂၀၁၂ ကတည္းက ေတြ႕ရွိျပီး၊ စီးပြားျဖစ္ထုတ္လုပ္ႏိုင္ေၾကာင္း ေၾကျငာပါတယ္။ ထုတ္လုပ္ဖို႕ စီမံကိန္းလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေအာက္ရဲကို ဓါတ္ေငြသိုက္ကိုေတာ့ လုပ္ကြက္ M3, A6, AD7 ေတြမွာ စီးပြားျဖစ္ ထုတ္လုပ္မယ္ျဖစ္ပါတယ္။ ၾသစေၾတးလ်ား Woodsite ေရနံကုမၸဏီက ေရနံတူးစင္ (၄)ခု တူးေဖၚဖို႕ စီမံကိန္းရွိပါတယ္။
.
ျမန္မာႏိုင္ငံက ထိုင္း၊ တရုပ္ႏိုင္ငံမ်ားကို ရတနာ၊ ရဲတခြန္၊ ေဇာတိက နဲ႕ ေရႊ ကမ္းလြန္ဓါတ္ေငြ လုပ္ငန္းမ်ားက ဓါတ္ေငြေရာင္းခ်မႈကေန တႏွစ္ကို US$ 4.0 billion ရရွိေပမဲ့ ၂၀၁၅-၁၆ မွာေတာ့ ေစ်းက်တဲ့အတြက္ US$ 2.6 billion ပဲ ရရွိပါတယ္။ အားလံုးနီးပါး ထိုင္းနဲ႕တရုပ္ ႏိုင္ငံသံုးဖို႕ ေရာင္းခ်ရပါတယ္။ အခ်ိဳ႕အနည္းငယ္ကိုေတာ့ ျပည္တြင္း ဓါတ္ေငြလွ်ပ္စစ္ဓါတ္အား အစိုးရနဲ႕ပုဂၢလိက စက္ရံုမ်ားအတြက္ ေရာင္းခ်ေပးပါတယ္။
လုပ္ကြက္ A6 ဓါတ္ေငြ ့သိုက္ ကို ျမန္မာ ေရနံရွာေဖြေရးကုမၸဏီ MPRL E&P က၂၀၁၂ ကတည္းက ေတြ႕ရွိျပီး၊ စီးပြားျဖစ္ထုတ္လုပ္ႏိုင္ေၾကာင္း ေၾကျငာပါတယ္။ ထုတ္လုပ္ဖို႕ စီမံကိန္းလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေအာက္ရဲကို ဓါတ္ေငြသိုက္ကိုေတာ့ လုပ္ကြက္ M3, A6, AD7 ေတြမွာ စီးပြားျဖစ္ ထုတ္လုပ္မယ္ျဖစ္ပါတယ္။ ၾသစေၾတးလ်ား Woodsite ေရနံကုမၸဏီက ေရနံတူးစင္ (၄)ခု တူးေဖၚဖို႕ စီမံကိန္းရွိပါတယ္။
.
.
.
.
.
မိုက္ကယ္မိုးျမင့္
ျမန္မာႏိုင္ငံက ၿပိဳင္ဘက္ကင္း ေရနံသူေဌးႀကီးျဖစ္ျပီး လုပ္ကြက္ A6 ဓါတ္ေငြသိုက္ကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိျပီးတဲ့ေနာက္ ျမန္မာ့စြမ္းအင္၀န္ႀကီးဌာန၏ ေရနံတြင္းေလးခုကို တူးေဖာ္လုပ္ကိုင္ခြင့္ကို ရရွိသြားပါတယ္။ ႏုိင္ငံတကာကုမၸဏီေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက သူႏွင့္ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္လိုေနၾကပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံက ၿပိဳင္ဘက္ကင္း ေရနံသူေဌးႀကီးျဖစ္ျပီး လုပ္ကြက္ A6 ဓါတ္ေငြသိုက္ကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိျပီးတဲ့ေနာက္ ျမန္မာ့စြမ္းအင္၀န္ႀကီးဌာန၏ ေရနံတြင္းေလးခုကို တူးေဖာ္လုပ္ကိုင္ခြင့္ကို ရရွိသြားပါတယ္။ ႏုိင္ငံတကာကုမၸဏီေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက သူႏွင့္ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္လိုေနၾကပါတယ္။
အေမရိကန္အစိုးရက သူ႔ကို နာမည္ပ်က္စာရင္းသြင္းထားမႈကို ေအာင္ျမင္စြာ ပယ္ဖ်က္ႏိုင္ခဲ့သူတစ္ဦးျဖစ္ျပီး၊ စြမ္းအင္ကုမၸဏီ ၆၁ ခု တင္ဒါ အျပိဳင္ေလွ်ာက္ခ်ိန္က ကမ္းလြန္ေရနံလုပ္ခြင့္ လိုင္စင္ခ်ေရရိွမႈကေန ေရနံလုပ္ငန္း ေအာင္ျမင္မႈ စတင္ခဲ့ပါတယ္။
.
.
.
ဘ၀ျဖစ္စဥ္
၁၉၅၂ ေမြးဖြားခဲ့ပါတယ္။ ရန္ကုန္အဂၤလိပ္မက္သဒစ္ေက်ာင္းမွာ ပညာဆည္းပူးခဲ့ျပီး၊ ႐ူပေဗဒဘာသာရပ္ျဖင့္ ဘဲြ႕ရခဲ့ပါတယ္။ ေလယာဥ္မွဴးအျဖစ္ ျမန္မာအစိုးရေလေၾကာင္းလိုင္းတြင္ ၁၃ ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာ အမႈထမ္းခဲ့တယ္။ စစ္အာဏာရွင္ ဦးေန၀င္း ေလယာဥ္ပ်ံကို ေမာင္းေပးဖူးေပမဲ့ ဦးေန၀င္းကို စကားပင္ ေကာင္းေကာင္းမေျပာခဲ့ဖူးလို႕ ဆိုပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို စိတ္ပ်က္လာၿပီး ၀န္ထမ္းဘ၀မွ အလုပ္ထြက္ခဲ့ကာ ႏိုင္ငံျခားထြက္ခဲ့ပါတယ္။ Shell ေရနံကုမၸဏီမွာ ဘူမိေဗဒပညာရွင္အျဖစ္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္နယ္က ေလေၾကာင္းပစၥည္းတင္လုပ္ငန္း ႏွစ္အနည္းငယ္ လုပ္ကိုင္ခဲ့ျပီး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံသုိ႔ ျပန္လာခဲ့ပါတယ္။
ျမင့္ႏွင့္ေရာင္းရင္းမ်ားကုမၸဏီ ေရနံလုပ္ငန္းကုမၸဏီ တည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၆ တြင္ သူက MPRL E & P အမည္ရွိ သူ၏ အဓိကကုမၸဏီကို တည္ေထာင္ျပီး၊ အေမရိကန္ဘိတ္ကာဟုခ်္ကုမၸဏီႏွင့္ ဖက္စပ္လုပ္ရင္း၊ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ကုမၸဏီက ျမန္မာက ထြက္ခြာခ်ိန္ ဦးမိုးျမင့္ ပဲက်န္ရစ္ခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အေျခအေန ပိုမိုဆုိးရြားရြားလာျပီး ႏိုင္ငံတကာအေရးယူပိတ္ဆို႔မႈမ်ား၊ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား၏ ဖိအားမ်ားေအာက္တြင္ ဦးမိုးျမင့္က အစိုးရလုပ္ငန္းမ်ားကို လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈမ်ား မရွိရေအာင္ လုပ္ခဲ့တယ္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွာေတာ့ အေမရိကန္အစိုးရက သူ႕ကို ဗီဇာပိတ္ခဲ့ေပမဲ့ ေနာက္ႏွစ္တြင္ ျပန္ေပးခဲ့သည္။
၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ျမန္မာအစိုးရ ေျပာင္းလဲသြားျပီး၊ ယခုအခ်ိန္မွာ ဦးမိုးျမင့္ ကုမၸဏီမွာ ကမ္းလြန္ေရနံလုပ္ငန္း ၃၀ ရွိပါတယ္။ IOR-4 IOR-6 ျပည္ျမိဳ႕ ေရနံေျမ မ်ားကိုလဲ လုပ္ပိုင္ခြင့္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာကမ္းလြန္ေရနံလုပ္ငန္းကို ျပည္တြင္းကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ တဲြလုပ္ရတဲ့ သတ္မွတ္ခ်က္ရယ္၊ သူတို႕ကုမၸဏီရဲ့ ေဒသဘူမိေဗဒ ဗဟုသုတအမ်ားႀကီးေၾကာင့္ ေအာင္ျမင္ရတယ္လို႕ ေျပာပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံ ရြက္ေလွအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဥကၠဌ အေနနဲ႕ မိုက္ကယ္မ်ိဳးျမင့္ က ျမန္မာႏို္င္ငံရြက္ေလွအဖြဲ႕ကို ၂၀၁၃ ဆီးဂိမ္း ေခါင္းေဆာင္ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ သူ႕ရဲ့သား၂ေယာက္၊ ဖုန္းေက်ာ္မိုးျမင့္နဲ႕ စည္သူမိုးျမင့္တို႕ Half Rater ရြက္ေလွျပိဳင္ပြဲမွာ ေရႊတံဆိပ္ရခဲ့ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့၁၀ႏွစ္ကလည္း သူတို႕၂ေယာက္ (၁၆ႏွစ္၊ ၁၉ႏွစ္အရြယ္) ဆီးဂိမ္းရြက္ေလွျပိဳင္ပြဲမွာလဲ ေရႊတံဆိပ္ရခဲ့ဖူးပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံ ရြက္ေလွအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဥကၠဌ အေနနဲ႕ မိုက္ကယ္မ်ိဳးျမင့္ က ျမန္မာႏို္င္ငံရြက္ေလွအဖြဲ႕ကို ၂၀၁၃ ဆီးဂိမ္း ေခါင္းေဆာင္ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ သူ႕ရဲ့သား၂ေယာက္၊ ဖုန္းေက်ာ္မိုးျမင့္နဲ႕ စည္သူမိုးျမင့္တို႕ Half Rater ရြက္ေလွျပိဳင္ပြဲမွာ ေရႊတံဆိပ္ရခဲ့ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့၁၀ႏွစ္ကလည္း သူတို႕၂ေယာက္ (၁၆ႏွစ္၊ ၁၉ႏွစ္အရြယ္) ဆီးဂိမ္းရြက္ေလွျပိဳင္ပြဲမွာလဲ ေရႊတံဆိပ္ရခဲ့ဖူးပါတယ္။
.
.
ကမ္းလြန္ေထာက္ပံ့ေရး အေျခစိုက္စခန္း
MPRL E & P ကုမၸဏီအုပ္စုက က်ပ္ဘီလီယံ ၅၀ တန္ (US$ 4 million) ကမ္းလြန္ေထာက္ပံ့ေရး အေျခစိုက္စခန္းတစ္ခု လုပ္ခြင့္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ငပုေတာၿမိဳ႕ နယ္၊ င႐ုတ္ေကာင္းၿမိဳ႕နယ္ခဲြမွာ တည္ေဆာက္ေနပါတယ္။ ေနာက္ေလးငါးႏွစ္ 2021, 2022 ေလာက္မွာ ဒီေနရာတစ္၀ိုက္မွာ ေရနံကုမၸဏီ ရွစ္ခုေလာက္လာၾကမွာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့ကမ္းလြန္ ေရနံနဲ႕ဓါတ္ေငြအတြက္ စင္ကာပူနဲ႔ ထိုင္းႏုိင္ငံ ရေနာင္းရွိ ကမ္းလြန္ေထာက္ပံ့ေရးလုပ္ငန္းေတြကုိ လက္လႊဲရယူဖို႕ ျဖစ္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ ေျမဧက ၃၀ က်ယ္၀န္းျပီး ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံခြင့္ ကာလ ႏွစ္ ၃၀ ၾကာျမင့္မွာျဖစ္ပါတယ္။
.
.
အခု A7 လုပ္ကြက္ ေရနံမ်ားထြက္လာရင္၊ ဘယ္လို ေရာင္းခ်မယ္ မထုတ္ျပန္ေသးေပမဲ့၊ အစိုးရေပၚလစီအသစ္အရ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ပဲ အသံုးျပဳဖို႕ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ လက္ရွိ ၂၀၁၅-၁၆ မွာ ဓါတ္ေငြ ကုဗေပ ၅၁၅ ဘီလ်ံ ျပည္ပတင္ပို႕ေရာင္းခ်ပီး၊ ကုဗေပ ၁၆၀ ဘီလ်ံ ကို ျပည္တြင္းအတြက္ သံုးစြဲမယ္လို႕ အစိုးရက ေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။
လုပ္ကြက္ A7 ပထမဆံုးထုတ္လုပ္မႈက တေန႕ ကုဗေပ၅၀သန္း၊ တစ္ႏွစ္မွာ ကုဗေပ ၁၈ဘီလ်ံ ထုတ္ႏိုင္ပါမယ္။
.
ကမ္းလြန္ေထာက္ပံ့ေရး အေျခစိုက္စခန္း
MPRL E & P ကုမၸဏီအုပ္စုက က်ပ္ဘီလီယံ ၅၀ တန္ (US$ 4 million) ကမ္းလြန္ေထာက္ပံ့ေရး အေျခစိုက္စခန္းတစ္ခု လုပ္ခြင့္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ငပုေတာၿမိဳ႕ နယ္၊ င႐ုတ္ေကာင္းၿမိဳ႕နယ္ခဲြမွာ တည္ေဆာက္ေနပါတယ္။ ေနာက္ေလးငါးႏွစ္ 2021, 2022 ေလာက္မွာ ဒီေနရာတစ္၀ိုက္မွာ ေရနံကုမၸဏီ ရွစ္ခုေလာက္လာၾကမွာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့ကမ္းလြန္ ေရနံနဲ႕ဓါတ္ေငြအတြက္ စင္ကာပူနဲ႔ ထိုင္းႏုိင္ငံ ရေနာင္းရွိ ကမ္းလြန္ေထာက္ပံ့ေရးလုပ္ငန္းေတြကုိ လက္လႊဲရယူဖို႕ ျဖစ္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ ေျမဧက ၃၀ က်ယ္၀န္းျပီး ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံခြင့္ ကာလ ႏွစ္ ၃၀ ၾကာျမင့္မွာျဖစ္ပါတယ္။
.
.
အခု A7 လုပ္ကြက္ ေရနံမ်ားထြက္လာရင္၊ ဘယ္လို ေရာင္းခ်မယ္ မထုတ္ျပန္ေသးေပမဲ့၊ အစိုးရေပၚလစီအသစ္အရ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ပဲ အသံုးျပဳဖို႕ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ လက္ရွိ ၂၀၁၅-၁၆ မွာ ဓါတ္ေငြ ကုဗေပ ၅၁၅ ဘီလ်ံ ျပည္ပတင္ပို႕ေရာင္းခ်ပီး၊ ကုဗေပ ၁၆၀ ဘီလ်ံ ကို ျပည္တြင္းအတြက္ သံုးစြဲမယ္လို႕ အစိုးရက ေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။
လုပ္ကြက္ A7 ပထမဆံုးထုတ္လုပ္မႈက တေန႕ ကုဗေပ၅၀သန္း၊ တစ္ႏွစ္မွာ ကုဗေပ ၁၈ဘီလ်ံ ထုတ္ႏိုင္ပါမယ္။
ဝမ္းသာစရာပါ . .တကယ္ျဖစ္ပါေစ. . ျမန္ျမန္ထုတ္သံုးႏိုင္ပါေစ. .
ကိုးကား
၁။ Offshore Energy Today နဲ႕ ျမန္မာသတင္းေဆာင္းပါးမ်ား။
၂။ Moe Myint Myanmar's go to tycoon, Financial Times, author Micheal Peel ေရးတဲ့ 7Day News ဘာသာျပန္ေဆာင္းပါး၊
၃။ ဦးမိုးျမင့္ေျပာျပခ်က္။
https://www.youtube.com/watch?v=bZBH4H0SY44
https://www.youtube.com/watch?v=z5-Bu_Ch0Qw
၁။ Offshore Energy Today နဲ႕ ျမန္မာသတင္းေဆာင္းပါးမ်ား။
၂။ Moe Myint Myanmar's go to tycoon, Financial Times, author Micheal Peel ေရးတဲ့ 7Day News ဘာသာျပန္ေဆာင္းပါး၊
၃။ ဦးမိုးျမင့္ေျပာျပခ်က္။
https://www.youtube.com/watch?v=bZBH4H0SY44
https://www.youtube.com/watch?v=z5-Bu_Ch0Qw
..........................................
Offshore gas deposits five years from commercial production
Submitted by whtut on Tue, 03/14/2017 - 18:18
Writer:
Aung Ye Ko
Gas deposits discovered at the M3, A6 and AD7 offshore blocks will be extracted on a commercial scale within next five years, the Ministry of Electric Power and Energy said,
These offshore blocks were discovered in recent years, with feasibility studies now being conducted. Depending on these studies, the gas will be developed on a commercial basis within the five-year timeline.
Myanmar Oil and Gas Enterprise (MOGE) has a total of 53 onshore gas blocks. Offshore, it has blocks named Mottama, Taninthayi and Rakhine. . There are 27 shallow gas blocks and 24 deep gas blocks. MOGE, in collaboration with foreign companies, is exploring for gas and oil deposits.
Gas and oil are being producing from 26 onshore and 38 offshore gas blocks under profit-sharing contracts.
The operations of Aphauk Natural Gas Land and Nyaungdon Oil Land have brought benefits to the country. The Yadana, Yedagun, Zawtika and Shwe gas fields have contributed much to Myanmar’s GDP, a senior minister, Tun Naing, said.
The country is experiencing a decrease in generation of natural gas, while world gas prices are relatively low this year.
Myanmar earned nearly US$4 billion from gas exports in the fiscal 2015-16 fiscal years. But this year natural gas exports are US$2.6 billion.
Translated by Win Htut
Eleven Media
These offshore blocks were discovered in recent years, with feasibility studies now being conducted. Depending on these studies, the gas will be developed on a commercial basis within the five-year timeline.
Myanmar Oil and Gas Enterprise (MOGE) has a total of 53 onshore gas blocks. Offshore, it has blocks named Mottama, Taninthayi and Rakhine. . There are 27 shallow gas blocks and 24 deep gas blocks. MOGE, in collaboration with foreign companies, is exploring for gas and oil deposits.
Gas and oil are being producing from 26 onshore and 38 offshore gas blocks under profit-sharing contracts.
The operations of Aphauk Natural Gas Land and Nyaungdon Oil Land have brought benefits to the country. The Yadana, Yedagun, Zawtika and Shwe gas fields have contributed much to Myanmar’s GDP, a senior minister, Tun Naing, said.
The country is experiencing a decrease in generation of natural gas, while world gas prices are relatively low this year.
Myanmar earned nearly US$4 billion from gas exports in the fiscal 2015-16 fiscal years. But this year natural gas exports are US$2.6 billion.
Translated by Win Htut
Eleven Media
Woodside to drill at least four wells off Myanmar in 2017
Australian energy company Woodside is gearing up for an aggressive drilling campaign offshore Myanmar.
Namely, the company is moving to accelerate commerciality of its recent gas discoveries made off the shores of Myanmar.
Woodside has discovered 32 meters of net gas pay in the Myanmar Block A-6 Shwe Yee Htun-1 exploration well and 62 meters net gas pay in the Block AD-7 Thalin-1A exploration well. The discoveries increased Woodside’s contingent resource (2C) by 83 MMboe.
The company then acquired more than 31,500 km2 high quality 3D seismic data in Myanmar, to boost its portfolio of drillable prospects.
According to Woodside’s first half 2016 report released on Friday, at least four wells will be drilled in the four licenses Woodside holds ownership in.
“Processing of the new seismic data is continuing. Seabed coring operations in Blocks A-7 and A-4 were also completed. The high quality seismic data supports our strategy to grow and build a portfolio of material multi-Tcf drillable prospects,” Woodside said.
The company has progressed planning for a 2017 exploration and appraisal drilling program, to speed up options for commercialisation of the gas discoveries.
“Analysis of the exploratory well data confirms the development potential of both discoveries. Planning continues for a minimum of two firm appraisal and two firm exploration wells in 2017,” Woodside said.
Offshore Energy Today Staff
MPRL E&P Strikes Gas at Block-A6, Offshore Myanmar
MPRL E&P Pte Ltd., the only independent E&P company operating in both onshore and offshore Myanmar, on Monday announced the discovery of gas in Pyi Thar-1ST.
MPRL E&P’s Pyi Thar-1ST, drilled on a combination of structural and sedimentological traps, has encountered approximately 180 ft ( true vertical thickness ) of multiple stacked Pliocene sandstones topping at a depth of 4,185 ft MDAHbSL ( Measured Depth Along Hole below Sea Level ). A formation evaluation program was pursued comprising of a full log suite followed by a pressure and fluid sampling program.
Pressures and samples have confirmed the presence of approximately 20 ft ( true vertical thickness ) of gas starting at the top of the Pliocene sandstones overlying a gas water contact. 3-D seismic data further indicates that Pyi Thar 1ST penetrated the flank of the Pliocene sandstone package, with the same potentially high quality gas filled sands being located updip of the well as well as several downdip and deeper connecting sand bodies.
The Pyi Thar-1 vertical well, drilled in water depth 691 ft to 4,585 ft below RT ( 4,500 ft below Sea Level ) downdip of Pyi Thar-1ST, encountered limy siltstones in secondary shallow targets and confirmed the lateral extension of the gas-bearing sandstones in Pyi Thar-1ST in a water leg.
The Pyi Thar-1 and -1ST are now being abandoned as planned regardless of the results of the drilling program. The Pyi Thar-1 and -1ST wells have extended the Bay of Bengal Pliocene play by more than 250 km to the South. The wells have also substantially alleviated risks, in particular for absence of reservoir, for at least three other larger and deeper prospects in the same water depth range. The wells have provided precious geological and drilling information from underlying strata to the reservoirs, which will now be integrated by the technical team of MPRL E&P to better assess the full prospectivity of Block A-6.
MPRL E&P, essentially managed and staffed by Myanmar engineers and personnel, has drilled the Pyi Thar-1 and -1ST within very tight financial and time constraints well below budget, with drilling operations being 14 days ahead of schedule. MPRL E&P now plans to enter the Extensions of Exploration Periods as per the Production Sharing Contract, including further seismic acquisition/reprocessing and drilling commitments.
MPRL E&P, March 21, 2012
Woodside makes gas discovery offshore Myanmar
Woodside Petroleum Ltd., Perth, has made a natural gas discovery offshore Myanmar with its first well, Shwe Yee Htun-1 (previously known as Saung-1).
Gas indications were found over a 129-m interval and Woodside has designated 15 m of this zone as net pay.
The well, in the Rakhine basin, was first drilled to its original planned depth of 4,810 m before being deepened to 5,306 m.
Further analysis will now be undertaken to evaluate the full potential, but Woodside has said the find de-risks a number of leads in the region.
The well is on the A-6 block where it is operator for local company MPRL and Total SA, a JV that Woodside entered in December 2012.
The company has interests in six large offshore permits in Myanmar covering a total of 46,000 sq km.
The next well will be Tha Lim-1 on Block AD-7, operated by South Korea’s Daewoo International.
Myanmar has been opened up for exploration following the political reforms of 2011 and subsequent lifting of European Union and US sanctions, enabling international companies to reenter the region.
Drilling programs began in 2014. The country is estimated to contain 3.2 billion bbl of oil and 18 tcf of gas with potential for vastly greater amounts, thus attracting most of the world’s major players.
Burmese Tycoons Part II
Michael Moe Myint
Myint & Associates Company Limited
Born in Rangoon, Michael Moe Myint served as a pilot in Myanmar Airways (MA) for 13 years. After retiring from MA in 1987, he worked at an Airways Equipment Export Company in California. In 1989, he founded Myint & Associates Group Companies and serves as Managing Director. His business is ranked as of one of the top ten companies that have succeeded in the oil and energy sector.
Currently, his company offers services to international companies in search of oil in Magwe Division as well as providing services to foreign investors in the hotel industry. His company has participated in the Yadana and Yetagun gas projects.
Michael Moe Myint has many international business connections. He served as consultant and local agent for the American-owned Baker Hughes and FMC Group, Japanese-owned Mitsui & Co, Ltd, McDermott International Inc, UK-owned Bredero Price International, and Thai-owned Shinawatra International.
He also serves as Chairman of the Yangon Sailing Boat Club and Secretary of the Myanmar Sailing Boat Association.
Endnote: This profile utilizes the following sources: Living Color magazine, Jane's Intelligence Review, Ya Ne Keh Journal, and interviews.
Subscribe to:
Posts (Atom)